Hiện tại kh&#244;ng n&#234;n dự đo&#225;n BTC sẽ giảm s&#226;u cỡ n&#224;o hay v&#224;ng, bạc sẽ tăng l&#234;n bao nhi&#234;u m&#224; h&#227;y tập trung v&#224;o SPX v&#236; đ&#226;y mới l&#224; mấu chốt của to&#224;n bộ c&#226;u chuyện thời kỳ n&#224;y - Liệu AI c&#243; tạo th&#224;nh bong b&#243;ng v&#224; sụp đổ như thời DOT COM hay lần n&#224;y sẽ kh&#225;c? Điều đ&#243; kh&#244;ng ai chắc chắn. Ở thời điểm hiện tại, c&#225;ch điều h&#224;nh kinh tế vĩ m&#244; chắc chắn đ&#227; r&#250;t ra được nhiều b&#224;i học kinh nghiệm từ qu&#225; khứ, c&#225;c nh&#224; đầu tư mạo hiểm cũng kh&#244;ng qu&#225; đi&#234;n rồ đổ tiền &#224;o ạt v&#224;o AI như thời DOT COM. 
Tuy nhi&#234;n c&#243; một điều kh&#244;ng thể phủ nhận l&#224; bong b&#243;ng AI đ&#227; hiện hữu v&#224; vẫn đang được thổi căng l&#234;n, d&#242;ng vốn đầu tư tr&#234;n to&#224;n thế giới vẫn đang đổ v&#224;o AI. H&#227;y nh&#236;n v&#224;o định gi&#225; S&amp;P500 hiện tại: với mức P/E l&#224; 29.75 v&#224; P/B l&#224; 5.48 - Tuy kh&#244;ng đi&#234;n rồ như thời DOT COM nhưng nh&#224; đầu tư vẫn đang sẵn s&#224;ng trả gi&#225; cao hơn gần 6 lần gi&#225; trị sổ s&#225;ch để sở hữu cổ phiếu trong nh&#243;m S&amp;P500 - C&#242;n với c&#225;c c&#244;ng ty c&#244;ng nghệ ti&#234;n phong như NVIDIA th&#236; P/E ước t&#237;nh khoảng 45 v&#224; P/B l&#224; 35.2 - Liệu gi&#225; trị thực sự c&#243; đang bị thổi phồng???
C&#225;c khoản đầu tư khổng lồ v&#224;o AI (cũng như DOT COM trước đ&#226;y) của c&#225; mập được t&#244; vẽ bởi kỳ vọng th&#225;i qu&#225; v&#224; đang được chuyển dần v&#224;o tay c&#225;c nh&#224; đầu tư nhỏ lẻ th&#244;ng qua cổ phiếu của c&#225;c c&#244;ng ty c&#244;ng nghệ h&#224;ng đầu hay h&#224;ng triệu c&#225;c dự &#225;n Startup vẫn đang mọc ra như nấm sau mưa tr&#234;n to&#224;n thế giới. V&#224; khi qu&#225; tr&#236;nh ph&#226;n phối kết th&#250;c th&#236; sự sụp đổ l&#224; điều tất yếu. Suy cho c&#249;ng th&#236; DOT COM, AI hay những tr&#224;o lưu sau n&#224;y trong tương lai, về bản chất cũng chỉ l&#224; cuộc chơi của MM ở quy m&#244; to&#224;n cầu m&#224; th&#244;i.
Với t&#236;nh h&#236;nh hiện tại, nền kinh tế thế giới như đang đi tr&#234;n 1 sợi d&#226;y - Bất kỳ một sự kiện g&#226;y mất c&#226;n bằng n&#224;o đ&#243; (căng thẳng địa ch&#237;nh trị mới, sai lầm về ch&#237;nh s&#225;ch, chiến tranh thương mại, …) đều c&#243; thể dẫn đến sự sụp đổ - Nếu điều đ&#243; thực sự xảy ra th&#236; lần n&#224;y sẽ thảm khốc hơn rất nhiều lần so với thời kỳ DOT COM.

Hiện tại không nên dự đoán BTC sẽ giảm sâu cỡ nào hay vàng, bạc sẽ tăng lên bao nhiêu mà hãy tập trung vào SPX vì đây mới là mấu chốt của toàn bộ câu chuyện thời kỳ này - Liệu AI có tạo thành bong bóng và sụp đổ như thời DOT COM hay lần này sẽ khác? Điều đó không ai chắc chắn. Ở thời điểm hiện tại, cách điều hành kinh tế vĩ mô chắc chắn đã rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm từ quá khứ, các nhà đầu tư mạo hiểm cũng không quá điên rồ đổ tiền ào ạt vào AI như thời DOT COM. 
Tuy nhiên có một điều không thể phủ nhận là bong bóng AI đã hiện hữu và vẫn đang được thổi căng lên, dòng vốn đầu tư trên toàn thế giới vẫn đang đổ vào AI. Hãy nhìn vào định giá S&P500 hiện tại: với mức P/E là 29.75 và P/B là 5.48 - Tuy không điên rồ như thời DOT COM nhưng nhà đầu tư vẫn đang sẵn sàng trả giá cao hơn gần 6 lần giá trị sổ sách để sở hữu cổ phiếu trong nhóm S&P500 - Còn với các công ty công nghệ tiên phong như NVIDIA thì P/E ước tính khoảng 45 và P/B là 35.2 - Liệu giá trị thực sự có đang bị thổi phồng???
Các khoản đầu tư khổng lồ vào AI (cũng như DOT COM trước đây) của cá mập được tô vẽ bởi kỳ vọng thái quá và đang được chuyển dần vào tay các nhà đầu tư nhỏ lẻ thông qua cổ phiếu của các công ty công nghệ hàng đầu hay hàng triệu các dự án Startup vẫn đang mọc ra như nấm sau mưa trên toàn thế giới. Và khi quá trình phân phối kết thúc thì sự sụp đổ là điều tất yếu. Suy cho cùng thì DOT COM, AI hay những trào lưu sau này trong tương lai, về bản chất cũng chỉ là cuộc chơi của MM ở quy mô toàn cầu mà thôi.
Với tình hình hiện tại, nền kinh tế thế giới như đang đi trên 1 sợi dây - Bất kỳ một sự kiện gây mất cân bằng nào đó (căng thẳng địa chính trị mới, sai lầm về chính sách, chiến tranh thương mại, …) đều có thể dẫn đến sự sụp đổ - Nếu điều đó thực sự xảy ra thì lần này sẽ thảm khốc hơn rất nhiều lần so với thời kỳ DOT COM.

Hieu Tran