Nhu cầu đồng tăng vọt cho AI v&agrave; xe điện khiến gi&aacute; chạm mốc 13.000 USD, đe dọa g&acirc;y thiếu hụt 7 triệu tấn v&agrave;o năm 2050.

D&ugrave; gi&aacute; đồng đang ở mức cao kỷ lục, sự thiếu hụt nguồn cung nghi&ecirc;m trọng đang đe dọa c&aacute;c mục ti&ecirc;u ph&aacute;t triển c&ocirc;ng nghệ v&agrave; tăng trưởng kinh tế to&agrave;n cầu trong những năm tới.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260321/images/770-202603200727091.png" style="height:300px; width:600px" />

H&igrave;nh minh họa c&aacute;c thanh đồng. Ảnh: TPL

Theo ph&acirc;n t&iacute;ch mới nhất về thị trường đồng thế giới t&iacute;nh đến th&aacute;ng 3/2026, nhu cầu về loại kim loại n&agrave;y đang tăng vọt nhờ sự b&ugrave;ng nổ của c&aacute;c c&ocirc;ng nghệ mới.

Tuy nhi&ecirc;n, c&aacute;c nh&agrave; cung cấp đang phải chật vật để bắt kịp tốc độ n&agrave;y v&agrave; dự b&aacute;o khoảng c&aacute;ch giữa cung v&agrave; cầu sẽ c&ograve;n nới rộng hơn.

Đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute;, d&ugrave; gi&aacute; đồng đang duy tr&igrave; ở mức cao lịch sử, rủi ro t&agrave;i ch&iacute;nh trong lĩnh vực khai th&aacute;c lớn đến mức gi&aacute; sẽ c&ograve;n phải tăng cao hơn nữa th&igrave; c&aacute;c doanh nghiệp mới thấy được lợi nhuận trong việc giải quyết t&igrave;nh trạng thiếu hụt.

Đồng l&agrave; vật liệu thiết yếu trong hầu hết c&aacute;c lĩnh vực cốt l&otilde;i của nền kinh tế hiện đại. Loại kim loại n&agrave;y hiện diện từ hệ thống ph&aacute;t v&agrave; truyền tải điện, c&aacute;p viễn th&ocirc;ng, cuộn d&acirc;y động cơ, m&aacute;y biến &aacute;p cho đến thiết bị l&agrave;m m&aacute;t trong c&aacute;c trung t&acirc;m dữ liệu.

Ngo&agrave;i ra, đồng c&ograve;n đ&oacute;ng vai tr&ograve; kh&ocirc;ng thể thay thế trong sản xuất ti&ecirc;n tiến c&aacute;c sản phẩm ti&ecirc;u d&ugrave;ng v&agrave; quốc ph&ograve;ng. Tầm quan trọng n&agrave;y lớn đến mức v&agrave;o năm 2025, Cục Khảo s&aacute;t Địa chất Mỹ đ&atilde; ch&iacute;nh thức xếp đồng v&agrave;o nh&oacute;m kho&aacute;ng sản thiết yếu đối với nền kinh tế v&agrave; an ninh quốc gia.

Mặc d&ugrave; trữ lượng đồng trong l&ograve;ng đất c&ograve;n kh&aacute; dồi d&agrave;o, tốc độ khai th&aacute;c hiện nay kh&ocirc;ng đủ để đ&aacute;p ứng nhu cầu thực tế. Nguy&ecirc;n nh&acirc;n chủ yếu xuất ph&aacute;t từ việc c&aacute;c nh&agrave; đầu tư đ&ograve;i hỏi mức lợi nhuận cao v&agrave; ổn định hơn so với những g&igrave; c&aacute;c mỏ đồng đang mang lại.

B&ecirc;n cạnh đ&oacute;, ng&agrave;nh c&ocirc;ng nghiệp n&agrave;y cũng đang đối mặt với quy tr&igrave;nh cấp ph&eacute;p phức tạp v&agrave; t&igrave;nh trạng khan hiếm nh&acirc;n lực trầm trọng.

Những r&agrave;o cản từ thực tế sản xuất

Tại Mỹ, nỗ lực x&acirc;y dựng c&aacute;c trung t&acirc;m dữ liệu phục vụ hệ thống tr&iacute; tuệ nh&acirc;n tạo (AI) đ&atilde; tạo ra nhu cầu khổng lồ về đồng.

Trong ng&agrave;nh c&ocirc;ng nghiệp &ocirc; t&ocirc;, một chiếc xe điện cần lượng đồng cao gấp 4 đến 5 lần so với xe chạy xăng truyền thống để phục vụ pin v&agrave; c&aacute;c bộ phận điện tử.

Song song đ&oacute;, sự gia tăng nhiệt độ to&agrave;n cầu cũng đẩy mạnh nhu cầu sử dụng điều h&ograve;a nhiệt độ tại c&aacute;c nền kinh tế mới nổi, dẫn đến nhu cầu lớn về d&acirc;y dẫn v&agrave; linh kiện b&ecirc;n trong thiết bị.

Nhiều &yacute; kiến cho rằng việc t&aacute;i chế đồng c&oacute; thể gi&uacute;p giảm bớt &aacute;p lực khai th&aacute;c mỏ mới. Tuy nhi&ecirc;n, c&aacute;c ph&acirc;n t&iacute;ch chỉ ra rằng việc n&agrave;y l&agrave; kh&ocirc;ng đủ.

Ngay cả trong những kịch bản lạc quan nhất, t&aacute;i chế cũng chỉ c&oacute; thể cung cấp khoảng 35% lượng đồng to&agrave;n cầu v&agrave;o năm 2050, phần c&ograve;n lại vẫn phải dựa v&agrave;o khai th&aacute;c tự nhi&ecirc;n.

Việc thay thế đồng bằng vật liệu kh&aacute;c cũng kh&ocirc;ng khả thi trong ngắn v&agrave; trung hạn bởi đồng sở hữu những đặc t&iacute;nh vật l&yacute; v&ocirc; song về độ dẫn điện, độ bền v&agrave; t&iacute;nh linh hoạt.

Nh&ocirc;m c&oacute; thể thay thế trong một số trường hợp nhất định nhưng chỉ chiếm khoảng 2% tổng nhu cầu. C&aacute;c vật liệu mới như ống nano carbon hay niobium phosphide d&ugrave; đầy hứa hẹn nhưng vẫn đang ở giai đoạn sơ khai.

Kh&oacute; khăn c&ograve;n nằm ở chỗ việc x&acirc;y dựng một mỏ mới c&oacute; thể mất từ 20 đến 30 năm. Đ&acirc;y l&agrave; khoảng thời gian c&aacute;c nh&agrave; đầu tư phải r&oacute;t vốn li&ecirc;n tục m&agrave; chưa thu được lợi nhuận, đồng thời phải đối mặt với rủi ro chi ph&iacute; ph&aacute;t sinh lớn so với dự t&iacute;nh ban đầu.

Để đảm bảo tăng trưởng kinh tế cho thập kỷ 2030, c&aacute;c dự &aacute;n mỏ mới cần phải được cấp ph&eacute;p v&agrave; t&agrave;i trợ ngay từ b&acirc;y giờ, nhưng thực tế điều n&agrave;y đang kh&ocirc;ng diễn ra theo đ&uacute;ng lộ tr&igrave;nh.

Nghịch l&yacute; gi&aacute; cao nhưng lợi nhuận thấp

Ngay cả khi gi&aacute; đồng tr&ecirc;n S&agrave;n giao dịch kim loại London (LME) đ&atilde; vượt ngưỡng 13.000 USD/tấn, mức bi&ecirc;n lợi nhuận vẫn được cho l&agrave; qu&aacute; thấp so với rủi ro đầu tư.

Sự biến động gi&aacute; qu&aacute; lớn khiến c&aacute;c c&ocirc;ng ty kh&oacute; dự b&aacute;o được lợi nhuận d&agrave;i hạn. Ngo&agrave;i ra, quy tr&igrave;nh đ&aacute;nh gi&aacute; t&aacute;c động m&ocirc;i trường v&agrave; cộng đồng tại nhiều quốc gia thường bị chồng ch&eacute;o v&agrave; k&eacute;o d&agrave;i, g&acirc;y tốn k&eacute;m thời gian v&agrave; chi ph&iacute; cho c&aacute;c nh&agrave; ph&aacute;t triển mỏ.

Sự ph&acirc;n bổ nguồn cung kh&ocirc;ng đồng đều cũng tạo ra những bất b&igrave;nh đẳng to&agrave;n cầu. Đồng chỉ được sản xuất tại một v&agrave;i quốc gia nhưng lại được ti&ecirc;u d&ugrave;ng rộng r&atilde;i tr&ecirc;n to&agrave;n thế giới, khiến n&oacute; dễ bị tổn thương trước c&aacute;c ch&iacute;nh s&aacute;ch xuất nhập khẩu v&agrave; c&aacute;c c&uacute; sốc về gi&aacute;.

Tại c&aacute;c nước gi&agrave;u c&oacute;, lượng đồng hiện hữu trong cơ sở hạ tầng trung b&igrave;nh đạt khoảng 200 kg mỗi người, trong khi con số n&agrave;y tại ch&acirc;u Phi chỉ l&agrave; 9 kg v&agrave; tại Ấn Độ l&agrave; dưới 1 kg.

C&aacute;c chuy&ecirc;n gia dự b&aacute;o đến năm 2050, thế giới sẽ cần khoảng 37 triệu tấn đồng khai th&aacute;c mỗi năm để duy tr&igrave; đ&agrave; ph&aacute;t triển kinh tế, nhưng c&ocirc;ng suất thực tế ước t&iacute;nh chỉ đạt khoảng 30 triệu tấn.

Để lấp đầy khoảng c&aacute;ch n&agrave;y, vai tr&ograve; của ch&iacute;nh phủ l&agrave; v&ocirc; c&ugrave;ng quan trọng trong việc tinh giản quy tr&igrave;nh cấp ph&eacute;p m&agrave; vẫn đảm bảo c&aacute;c ti&ecirc;u chuẩn m&ocirc;i trường.

Cộng đồng cũng cần chấp nhận thực tế rằng mức gi&aacute; cao v&agrave; ổn định l&agrave; một phần của giải ph&aacute;p để thu h&uacute;t đầu tư d&agrave;i hạn. Việc thiếu đầu tư v&agrave;o chuỗi cung ứng đồng hiện nay sẽ dẫn đến những n&uacute;t thắt cổ chai trong tương lai, bao gồm việc chậm trễ n&acirc;ng cấp lưới điện v&agrave; k&igrave;m h&atilde;m sự tăng trưởng của nền kinh tế số.

Việt H&agrave;

<a href="https://congluan.vn/nhu-cau-dong-toan-cau-vuot-cung-de-doa-lan-song-dien-hoa-va-tang-truong-cong-nghiep-10335257.html">Link gốc</a>

Nhu cầu đồng tăng vọt cho AI và xe điện khiến giá chạm mốc 13.000 USD, đe dọa gây thiếu hụt 7 triệu tấn vào năm 2050.