&#128304;Hệ thống Ng&#226;n h&#224;ng l&#224; huyết mạch của nền kinh tế, gi&#250;p tăng hiệu quả cho qu&#225; tr&#236;nh lu&#226;n chuyển vốn trong nền kinh tế. Ở TTCK Việt Nam, ng&#224;nh Ng&#226;n h&#224;ng chiếm 40% vốn h&#243;a thị trường, v&#236; vậy việc nắm bắt chuỗi gi&#225; trị hoạt động của Ng&#226;n h&#224;ng l&#224; v&#244; c&#249;ng quan trọng. 

✅ I. CHUỖI GI&#193; TRỊ NG&#192;NH NG&#194;N H&#192;NG
Nh&#236;n chung, hoạt động kinh doanh ch&#237;nh của Ng&#226;n h&#224;ng l&#224; kinh doanh tiền tệ v&#224; dịch vụ ng&#226;n h&#224;ng. Hiểu một c&#225;ch đơn giản, ng&#226;n h&#224;ng đ&#243;ng vai tr&#242; trung gian để kết nối giữa người dư thừa vốn (người gửi tiền) v&#224; người c&#243; nhu cầu vốn (người đi vay), từ đ&#243; tạo ra lợi nhuận ch&#234;nh lệch từ l&#227;i suất tiền gửi v&#224; l&#227;i suất cho vay (được đo bằng NIM). Ngo&#224;i ra, ng&#226;n h&#224;ng cũng thu được lợi nhuận kh&#225; lớn từ c&#225;c mảng dịch vụ đi k&#232;m.

✅ II. ĐẦU V&#192;O
1. Chi Ph&#237; Vốn Huy Động
Chi ph&#237; l&#227;i vay (chi ph&#237; vốn huy động) l&#224; gi&#225; cả nguồn vốn m&#224; ng&#226;n h&#224;ng huy động. N&#243; l&#224; chi ph&#237; m&#224; ng&#226;n h&#224;ng phải trả cho người gửi tiền để mang nguồn vốn huy động được mang đi cho vay lại. Đ&#226;y l&#224; hoạt động kinh doanh cốt l&#245;i của ng&#226;n h&#224;ng ch&#237;nh v&#236; vậy chi ph&#237; l&#227;i vay chiếm khoảng 65% tổng chi ph&#237; của ng&#226;n h&#224;ng.

Nguồn vốn ng&#226;n h&#224;ng chủ yếu huy động từ 4 nguồn: tiền gửi kh&#225;ch h&#224;ng, tiền gửi TCTD kh&#225;c, tiền vay Ng&#226;n h&#224;ng Nh&#224; nước v&#224; ph&#225;t h&#224;nh giấy tờ c&#243; gi&#225;.

V&#236; hoạt kinh doanh tiền đặc trưng của ng&#226;n h&#224;ng, c&#225;c ng&#226;n h&#224;ng cũng c&#243; đ&#242;n bẩy rất cao c&#243; thể quanh mức 10-20 lần VCSH. C&#249;ng với l&#227;i suất huy động, tỉ lệ đ&#242;n bẩy cũng sẽ ảnh hưởng tới tỷ trọng chi ph&#237; l&#227;i vay của ng&#226;n h&#224;ng.

Một chỉ số t&#224;i ch&#237;nh quan trọng để đo lường chi ph&#237; vốn của ng&#226;n h&#224;ng l&#224; Tỷ lệ chi ph&#237; vốn huy động COF (Cost of Fund). COF cho biết ng&#226;n h&#224;ng phải huy động với mức l&#227;i suất b&#236;nh qu&#226;n l&#224; bao nhi&#234;u. Ng&#226;n h&#224;ng c&#224;ng c&#243; lợi thế khi huy động được nguồn vốn gi&#225; rẻ th&#236; khi cho vay ng&#226;n h&#224;ng c&#224;ng được lợi.
C&#244;ng thức của chỉ số COF:
COF = Chi ph&#237; l&#227;i vay trong kỳ / Trung b&#236;nh tiền gửi v&#224; vay ph&#225;t sinh l&#227;i trong kỳ

2. Chi Ph&#237; Hoạt Động
Chi ph&#237; hoạt động l&#224; c&#225;c chi ph&#237; li&#234;n quan tới việc vận h&#224;nh của ng&#226;n h&#224;ng như chi ph&#237; nh&#226;n vi&#234;n, khấu hao t&#224;i sản cố định, chi ph&#237; quản l&#253; v&#224; một số chi ph&#237; kh&#225;c. Chi ph&#237; hoạt động chiếm khoảng 25% tổng chi ph&#237; của ng&#226;n h&#224;ng.

3. Chi Ph&#237; Kh&#225;c
C&#225;c chi ph&#237; kh&#225;c như l&#224; chi ph&#237; dịch vụ, chi ph&#237; mua b&#225;n chứng kho&#225;n, chi c&#225;c nghiệp vụ kh&#225;c…

✅ III. ĐẦU RA
1. Thu Nhập L&#227;i
Thu nhập l&#227;i thuần l&#224; hoạt động kinh doanh ch&#237;nh của ng&#226;n h&#224;ng, l&#227;i đến từ việc ng&#226;n h&#224;ng đem tiền đi cho kh&#225;ch h&#224;ng vay v&#224; đầu tư, bao gồm:
• Thu l&#227;i tiền gửi: Đ&#226;y l&#224; l&#227;i từ việc ng&#226;n h&#224;ng mang gửi tiền ở ng&#226;n h&#224;ng kh&#225;c
• Thu l&#227;i cho vay: Đ&#226;y l&#224; l&#227;i từ việc cho kh&#225;ch h&#224;ng vay tiền
• Thu l&#227;i từ kinh doanh v&#224; đầu tư chứng kho&#225;n nợ: Đ&#226;y l&#224; tr&#225;i tức từ việc ng&#226;n h&#224;ng đầu tư tr&#225;i phiếu.
• Thu ph&#237; từ nghiệp vụ bảo l&#227;nh: l&#227;i từ nghiệp vụ bảo l&#227;nh thanh to&#225;n.
• Thu l&#227;i từ cho thu&#234; t&#224;i ch&#237;nh
• Thu kh&#225;c từ hoạt động t&#237;n dụng
Thu nhập l&#227;i thuần thường chiếm từ 75-80% tổng thu nhập hoạt động của ng&#226;n h&#224;ng.
Th&#244;ng thường, để đ&#225;nh gi&#225; hiệu quả hoạt động thu nhập l&#227;i thuần của ng&#226;n h&#224;ng, c&#225;c nh&#224; đầu tư thường tập trung v&#224; chỉ số Yield on Earning Asset (YOEA, tỷ suất sinh lời của t&#224;i sản sinh l&#227;i) v&#224; Net interest margin (NIM, tỷ lệ thu nhập l&#227;i thuần).

2. Thu Nhập Dịch Vụ
Bao gồm c&#225;c khoản thu từ dịch vụ thanh to&#225;n, thu từ nghiệp vụ bảo l&#227;nh, thu từ dịch vụ ng&#226;n quỹ, thu từ nghiệp vụ uỷ th&#225;c v&#224; đại l&#253;, thu từ dịch vụ tư vấn, thu từ kinh doanh v&#224; dịch vụ bảo hiểm, thu ph&#237; nghiệp vụ chiết khấu, thu từ cung ứng dịch vụ bảo quản t&#224;i sản, cho thu&#234; tủ k&#233;t v&#224; thu kh&#225;c. Thu nhập dịch vụ chủ yếu đến từ dịch vụ thanh to&#225;n v&#224; bảo hiểm.
L&#227;i từ hoạt động dịch vụ thường chiếm khoảng 10% tổng thu nhập hoạt động của c&#225;c ng&#226;n h&#224;ng. Ng&#224;y nay, nhiều ng&#226;n h&#224;ng muốn tăng tỷ trọng từ mảng dịch vụ để đa dạng h&#243;a kinh doanh cũng như v&#236; mảng dịch vụ cũng kh&#244;ng ph&#225;t sinh vốn ban đầu.

3. C&#225;c Nguồn Thu Kh&#225;c
C&#225;c nguồn thu kh&#225;c chiếm tỉ trọng &lt;10%, bao gồm c&#225;c hoạt động như: kinh doanh v&#224;ng v&#224; ngoại hối, mua b&#225;n chứng kho&#225;n…
Nh&#236;n chung hoạt đ&#244;ng kinh doanh chủ yếu của ng&#226;n h&#224;ng đến từ mảng cho vay, đầu tư v&#224; dịch vụ. C&#225;c tỷ lệ trong b&#224;i viết chỉ mang t&#237;nh tương đối khi d&#249;ng số liệu của 3 ng&#226;n h&#224;ng quốc d&#226;n ni&#234;m yết. 
Tr&#234;n thực tế, mỗi NHTM sẽ c&#243; chiến lược kinh doanh v&#224; khẩu vị rủi ro kh&#225;c nhau v&#236; vậy c&#225;c chỉ số như NIM, COF, cơ cấu thu-chi… cũng sẽ phụ thuộc nhiều v&#224;o điều đ&#243;.


🔰Hệ thống Ngân hàng là huyết mạch của nền kinh tế, giúp tăng hiệu quả cho quá trình luân chuyển vốn trong nền kinh tế. Ở TTCK Việt Nam, ngành Ngân hàng chiếm 40% vốn hóa thị trường, vì vậy việc nắm bắt chuỗi giá trị hoạt động của Ngân hàng là vô cùng quan trọng. 

✅ I. CHUỖI GIÁ TRỊ NGÀNH NGÂN HÀNG
Nhìn chung, hoạt động kinh doanh chính của Ngân hàng là kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng. Hiểu một cách đơn giản, ngân hàng đóng vai trò trung gian để kết nối giữa người dư thừa vốn (người gửi tiền) và người có nhu cầu vốn (người đi vay), từ đó tạo ra lợi nhuận chênh lệch từ lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay (được đo bằng NIM). Ngoài ra, ngân hàng cũng thu được lợi nhuận khá lớn từ các mảng dịch vụ đi kèm.

✅ II. ĐẦU VÀO
1. Chi Phí Vốn Huy Động
Chi phí lãi vay (chi phí vốn huy động) là giá cả nguồn vốn mà ngân hàng huy động. Nó là chi phí mà ngân hàng phải trả cho người gửi tiền để mang nguồn vốn huy động được mang đi cho vay lại. Đây là hoạt động kinh doanh cốt lõi của ngân hàng chính vì vậy chi phí lãi vay chiếm khoảng 65% tổng chi phí của ngân hàng.

Nguồn vốn ngân hàng chủ yếu huy động từ 4 nguồn: tiền gửi khách hàng, tiền gửi TCTD khác, tiền vay Ngân hàng Nhà nước và phát hành giấy tờ có giá.

Vì hoạt kinh doanh tiền đặc trưng của ngân hàng, các ngân hàng cũng có đòn bẩy rất cao có thể quanh mức 10-20 lần VCSH. Cùng với lãi suất huy động, tỉ lệ đòn bẩy cũng sẽ ảnh hưởng tới tỷ trọng chi phí lãi vay của ngân hàng.

Một chỉ số tài chính quan trọng để đo lường chi phí vốn của ngân hàng là Tỷ lệ chi phí vốn huy động COF (Cost of Fund). COF cho biết ngân hàng phải huy động với mức lãi suất bình quân là bao nhiêu. Ngân hàng càng có lợi thế khi huy động được nguồn vốn giá rẻ thì khi cho vay ngân hàng càng được lợi.
Công thức của chỉ số COF:
COF = Chi phí lãi vay trong kỳ / Trung bình tiền gửi và vay phát sinh lãi trong kỳ

2. Chi Phí Hoạt Động
Chi phí hoạt động là các chi phí liên quan tới việc vận hành của ngân hàng như chi phí nhân viên, khấu hao tài sản cố định, chi phí quản lý và một số chi phí khác. Chi phí hoạt động chiếm khoảng 25% tổng chi phí của ngân hàng.

3. Chi Phí Khác
Các chi phí khác như là chi phí dịch vụ, chi phí mua bán chứng khoán, chi các nghiệp vụ khác…

✅ III. ĐẦU RA
1. Thu Nhập Lãi
Thu nhập lãi thuần là hoạt động kinh doanh chính của ngân hàng, lãi đến từ việc ngân hàng đem tiền đi cho khách hàng vay và đầu tư, bao gồm:
• Thu lãi tiền gửi: Đây là lãi từ việc ngân hàng mang gửi tiền ở ngân hàng khác
• Thu lãi cho vay: Đây là lãi từ việc cho khách hàng vay tiền
• Thu lãi từ kinh doanh và đầu tư chứng khoán nợ: Đây là trái tức từ việc ngân hàng đầu tư trái phiếu.
• Thu phí từ nghiệp vụ bảo lãnh: lãi từ nghiệp vụ bảo lãnh thanh toán.
• Thu lãi từ cho thuê tài chính
• Thu khác từ hoạt động tín dụng
Thu nhập lãi thuần thường chiếm từ 75-80% tổng thu nhập hoạt động của ngân hàng.
Thông thường, để đánh giá hiệu quả hoạt động thu nhập lãi thuần của ngân hàng, các nhà đầu tư thường tập trung và chỉ số Yield on Earning Asset (YOEA, tỷ suất sinh lời của tài sản sinh lãi) và Net interest margin (NIM, tỷ lệ thu nhập lãi thuần).

2. Thu Nhập Dịch Vụ
Bao gồm các khoản thu từ dịch vụ thanh toán, thu từ nghiệp vụ bảo lãnh, thu từ dịch vụ ngân quỹ, thu từ nghiệp vụ uỷ thác và đại lý, thu từ dịch vụ tư vấn, thu từ kinh doanh và dịch vụ bảo hiểm, thu phí nghiệp vụ chiết khấu, thu từ cung ứng dịch vụ bảo quản tài sản, cho thuê tủ két và thu khác. Thu nhập dịch vụ chủ yếu đến từ dịch vụ thanh toán và bảo hiểm.
Lãi từ hoạt động dịch vụ thường chiếm khoảng 10% tổng thu nhập hoạt động của các ngân hàng. Ngày nay, nhiều ngân hàng muốn tăng tỷ trọng từ mảng dịch vụ để đa dạng hóa kinh doanh cũng như vì mảng dịch vụ cũng không phát sinh vốn ban đầu.

3. Các Nguồn Thu Khác
Các nguồn thu khác chiếm tỉ trọng <10%, bao gồm các hoạt động như: kinh doanh vàng và ngoại hối, mua bán chứng khoán…
Nhìn chung hoạt đông kinh doanh chủ yếu của ngân hàng đến từ mảng cho vay, đầu tư và dịch vụ. Các tỷ lệ trong bài viết chỉ mang tính tương đối khi dùng số liệu của 3 ngân hàng quốc dân niêm yết. 
Trên thực tế, mỗi NHTM sẽ có chiến lược kinh doanh và khẩu vị rủi ro khác nhau vì vậy các chỉ số như NIM, COF, cơ cấu thu-chi… cũng sẽ phụ thuộc nhiều vào điều đó.
