Trong một động thái đầy quyết liệt, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/2 đã kêu gọi Đảng Cộng hòa thực hiện các bước để “quốc gia hóa” việc bỏ phiếu tại Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng, Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN
Lời kêu gọi này đánh dấu một bước leo thang mới trong nỗ lực của chính quyền ông Trump nhằm can thiệp và kiểm soát chặt chẽ hơn vào các cơ chế bầu cử vốn đang được phân quyền theo Hiến pháp.
Lời kêu gọi nắm quyền kiểm soát tại 15 địa điểm
Trong một cuộc phỏng vấn trên podcast của cựu Phó Giám đốc FBI Dan Bongino, ông Trump đã hối thúc các quan chức Đảng Cộng hòa phải “nắm quyền kiểm soát” các thủ tục bỏ phiếu tại ít nhất 15 tiểu bang hoặc địa điểm, dù ông không nêu tên cụ thể. Tổng thống Trump khẳng định đảng Cộng hòa nên nói rằng “Chúng tôi muốn nắm quyền. Chúng ta nên quốc gia hóa việc bỏ phiếu”.
Theo Hiến pháp Mỹ, các cuộc bầu cử hiện nay được quản lý chủ yếu bởi luật pháp tiểu bang, dẫn đến một quy trình phi tập trung với hàng nghìn khu vực bầu cử do các quan chức địa phương điều hành. Đề xuất của ông Trump đi ngược lại với truyền thống này và làm dấy lên những lo ngại về việc đảng phái hóa các cơ chế thực thi bầu cử.
Các hành động cụ thể từ chính quyền Trump
Nỗ lực kiểm soát bầu cử của Tổng thống Trump không chỉ dừng lại ở phát ngôn. Theo thống kê, chính quyền Trump đã có những hành động cụ thể như tịch thu hồ sơ bầu cử, xây dựng tệp cử tri quốc gia và ban hành sắc lệnh hành pháp.
Cụ thể, các đặc vụ FBI tuần trước đã tiến hành một chiến dịch tịch thu phiếu bầu và hồ sơ từ cuộc bầu cử năm 2020 tại một trung tâm bầu cử ở hạt Fulton, Georgia. Ông Trump cũng đã trực tiếp gọi điện để khen ngợi và cảm ơn các đặc vụ thực hiện cuộc đột kích này.
Trong khi đó, Bộ Tư pháp cũng được chỉ đạo yêu cầu nhiều bang, trong đó có Minnesota, phải nộp toàn bộ danh sách cử tri để phục vụ mục tiêu xây dựng tệp dữ liệu cử tri toàn quốc của chính quyền.
Tháng 3 vừa qua, Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh nhằm thay đổi quy trình bầu cử, bao gồm việc yêu cầu bằng chứng bằng văn bản về quyền công dân và giới hạn thời gian nhận phiếu bầu qua thư, nhưng phần lớn các nỗ lực này đã bị tòa án bác bỏ.
Mối liên hệ giữa kiểm soát bầu cử và vấn đề nhập cư
Ông Trump đã liên kết mong muốn kiểm soát cơ chế bầu cử với chương trình nghị sự trục xuất người nhập cư không có giấy tờ. Ông đưa ra các tuyên bố không có căn cứ rằng Đảng Dân chủ đang âm mưu để người nhập cư trái phép đi bỏ phiếu nhằm tăng tỷ lệ ủng hộ. Tuy nhiên, các cuộc kiểm toán thực tế đã bác bỏ điều này.
Ví dụ, một cuộc kiểm toán năm 2024 tại Georgia cho thấy trong số 8,2 triệu cử tri, chỉ có 20 người không phải là công dân và chỉ có 9 người trong số đó từng đi bỏ phiếu. Chính các cuộc đánh giá từ nội bộ chính quyền Trump cũng tìm thấy rất ít bằng chứng về việc người không có quốc tịch gian lận bầu cử trên diện rộng.
Bối cảnh chính trị và chiến lược bầu cử giữa nhiệm kỳ
Sự leo thang này diễn ra trong bối cảnh Đảng Cộng hòa đang đối mặt với sự trỗi dậy của Đảng Dân chủ trong các cuộc bầu cử gần đây tại New Jersey, Virginia và Texas. Để đối phó với viễn cảnh bất lợi trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, Tổng thống Trump đã thúc đẩy nỗ lực phân chia lại khu vực bầu cử một cách bất thường để mang lại lợi thế cho đảng Cộng hoà của ông.
Bên cạnh đó, ông Trump cũng công khai bày tỏ sự hối tiếc vì đã không điều động Lực lượng Vệ binh Quốc gia để thu giữ máy bỏ phiếu sau cuộc bầu cử năm 2020, đồng thời gợi ý về việc chấm dứt sử dụng máy bỏ phiếu và bỏ phiếu qua thư trong tương lai.
Nguyễn Giang (PV TTXVN tại Mỹ)
