Ph&#226;n T&#237;ch Xung Đột Trung Đ&#244;ng: Rạn Nứt Bất Ngờ Giữa C&#225;c Đồng Minh V&#249;ng Vịnh

1. Bối Cảnh Căng Thẳng: Sự Kiện Ch&#226;m Ng&#242;i Tại Yemen
Mối quan hệ đồng minh chiến lược giữa Ả Rập X&#234; &#218;t v&#224; UAE, vốn được xem l&#224; nền tảng an ninh Trung Đ&#244;ng, đang rạn nứt s&#226;u sắc sau cuộc đối đầu qu&#226;n sự bất ngờ tại Yemen. Sự kiện n&#224;y đ&#225;nh dấu bước chuyển từ li&#234;n minh khăng kh&#237;t sang quan hệ đối t&#225;c mang t&#237;nh cạnh tranh gay gắt. Căng thẳng leo thang qua chuỗi h&#224;nh động &quot;ăn miếng trả miếng&quot; như sau:
- H&#224;nh động của phe ly khai: Đầu th&#225;ng 12, Hội đồng Chuyển tiếp Miền Nam (STC) do UAE hậu thuẫn đ&#227; tấn c&#244;ng v&#224; kiểm so&#225;t c&#225;c v&#249;ng đất lớn ở miền nam Yemen, tiến s&#225;t bi&#234;n giới Ả Rập X&#234; &#218;t.
- Phản ứng của Ả Rập X&#234; &#218;t: Coi đ&#226;y l&#224; x&#226;m phạm &quot;lằn ranh đỏ&quot; an ninh quốc gia, Riyadh đ&#227; tiến h&#224;nh kh&#244;ng k&#237;ch v&#224;o cảng Mukalla – một h&#224;nh động bất thường nhắm v&#224;o lực lượng ủy nhiệm của ch&#237;nh đồng minh m&#236;nh.
- Hệ quả: UAE lập tức th&#244;ng b&#225;o r&#250;t c&#225;c lực lượng c&#242;n lại khỏi Yemen để bảo đảm an to&#224;n cho binh sĩ.

2. Ph&#226;n T&#237;ch Nguy&#234;n Nh&#226;n S&#226;u Xa: Kh&#244;ng Chỉ L&#224; Vấn Đề Yemen
Khủng hoảng Yemen chỉ l&#224; bề nổi của tảng băng ch&#236;m, phản &#225;nh cuộc cạnh tranh chiến lược rộng lớn hơn giữa hai cường quốc. Căng thẳng bắt nguồn từ ba yếu tố cốt l&#245;i:
- Cạnh tranh địa ch&#237;nh trị: Theo chuy&#234;n gia Neil Quilliam, sự cạnh tranh đ&#227; trở n&#234;n gay gắt hơn tr&#234;n nhiều &quot;v&#249;ng chiến sự&quot;, d&#249; hai b&#234;n vẫn cố gắng duy tr&#236; vẻ ngo&#224;i ngoại giao h&#242;a nh&#227;.
- Bất đồng về Sudan: Một sự hiểu lầm nghi&#234;m trọng đ&#227; nảy sinh từ cuộc gặp giữa Th&#225;i tử Mohammed bin Salman v&#224; &#244;ng Donald Trump. UAE tin rằng Ả Rập X&#234; &#218;t đ&#227; đề nghị trừng phạt họ v&#236; hỗ trợ lực lượng RSF tại Sudan, dẫn đến sự tức giận v&#224; leo thang trả đũa tại Yemen.
- Lợi &#237;ch kinh tế v&#224; dầu mỏ: Hai nước đ&#227; tồn tại bất đồng l&#226;u d&#224;i về hạn ngạch sản lượng dầu mỏ v&#224; tranh gi&#224;nh ảnh hưởng khu vực, đẩy quan hệ song phương đến mức căng thẳng nhất trong nhiều năm.

3. C&#225;c Kịch Bản Tương Lai v&#224; T&#225;c Động
--- Kịch bản 1 (70%): Giảm Leo Thang v&#224; Đối Thoại: C&#225;c cuộc đ&#224;m ph&#225;n cấp cao đ&#227; diễn ra từ th&#225;ng 12. Giới học giả UAE lạc quan rằng hai b&#234;n sẽ h&#224;n gắn dựa tr&#234;n những điểm chung v&#224; lợi &#237;ch cốt l&#245;i.

--- Kịch bản 2 (30%): Cạnh Tranh Tiếp Diễn v&#224; Bất Ổn: Nếu xung đột k&#233;o d&#224;i, sự bất đồng giữa hai &#244;ng lớn dầu mỏ c&#243; thể l&#224;m t&#234; liệt c&#225;c quyết định của OPEC+, g&#226;y bất ổn thị trường năng lượng v&#224; l&#224;m suy giảm niềm tin của nh&#224; đầu tư quốc tế v&#224;o sự ổn định của V&#249;ng Vịnh.

Th&#225;ch thức thập kỷ tới kh&#244;ng phải l&#224; loại bỏ sự cạnh tranh, m&#224; l&#224; quản l&#253; n&#243; trong bối cảnh trật tự cũ do Ả Rập X&#234; &#218;t dẫn dắt đang bị th&#225;ch thức bởi một UAE ng&#224;y c&#224;ng quyết đo&#225;n.

Phân Tích Xung Đột Trung Đông: Rạn Nứt Bất Ngờ Giữa Các Đồng Minh Vùng Vịnh

1. Bối Cảnh Căng Thẳng: Sự Kiện Châm Ngòi Tại Yemen
Mối quan hệ đồng minh chiến lược giữa Ả Rập Xê Út và UAE, vốn được xem là nền tảng an ninh Trung Đông, đang rạn nứt sâu sắc sau cuộc đối đầu quân sự bất ngờ tại Yemen. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển từ liên minh khăng khít sang quan hệ đối tác mang tính cạnh tranh gay gắt. Căng thẳng leo thang qua chuỗi hành động "ăn miếng trả miếng" như sau:
- Hành động của phe ly khai: Đầu tháng 12, Hội đồng Chuyển tiếp Miền Nam (STC) do UAE hậu thuẫn đã tấn công và kiểm soát các vùng đất lớn ở miền nam Yemen, tiến sát biên giới Ả Rập Xê Út.
- Phản ứng của Ả Rập Xê Út: Coi đây là xâm phạm "lằn ranh đỏ" an ninh quốc gia, Riyadh đã tiến hành không kích vào cảng Mukalla – một hành động bất thường nhắm vào lực lượng ủy nhiệm của chính đồng minh mình.
- Hệ quả: UAE lập tức thông báo rút các lực lượng còn lại khỏi Yemen để bảo đảm an toàn cho binh sĩ.

2. Phân Tích Nguyên Nhân Sâu Xa: Không Chỉ Là Vấn Đề Yemen
Khủng hoảng Yemen chỉ là bề nổi của tảng băng chìm, phản ánh cuộc cạnh tranh chiến lược rộng lớn hơn giữa hai cường quốc. Căng thẳng bắt nguồn từ ba yếu tố cốt lõi:
- Cạnh tranh địa chính trị: Theo chuyên gia Neil Quilliam, sự cạnh tranh đã trở nên gay gắt hơn trên nhiều "vùng chiến sự", dù hai bên vẫn cố gắng duy trì vẻ ngoài ngoại giao hòa nhã.
- Bất đồng về Sudan: Một sự hiểu lầm nghiêm trọng đã nảy sinh từ cuộc gặp giữa Thái tử Mohammed bin Salman và ông Donald Trump. UAE tin rằng Ả Rập Xê Út đã đề nghị trừng phạt họ vì hỗ trợ lực lượng RSF tại Sudan, dẫn đến sự tức giận và leo thang trả đũa tại Yemen.
- Lợi ích kinh tế và dầu mỏ: Hai nước đã tồn tại bất đồng lâu dài về hạn ngạch sản lượng dầu mỏ và tranh giành ảnh hưởng khu vực, đẩy quan hệ song phương đến mức căng thẳng nhất trong nhiều năm.

3. Các Kịch Bản Tương Lai và Tác Động
--- Kịch bản 1 (70%): Giảm Leo Thang và Đối Thoại: Các cuộc đàm phán cấp cao đã diễn ra từ tháng 12. Giới học giả UAE lạc quan rằng hai bên sẽ hàn gắn dựa trên những điểm chung và lợi ích cốt lõi.

--- Kịch bản 2 (30%): Cạnh Tranh Tiếp Diễn và Bất Ổn: Nếu xung đột kéo dài, sự bất đồng giữa hai ông lớn dầu mỏ có thể làm tê liệt các quyết định của OPEC+, gây bất ổn thị trường năng lượng và làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vào sự ổn định của Vùng Vịnh.

Thách thức thập kỷ tới không phải là loại bỏ sự cạnh tranh, mà là quản lý nó trong bối cảnh trật tự cũ do Ả Rập Xê Út dẫn dắt đang bị thách thức bởi một UAE ngày càng quyết đoán.