Phần lớn c&#225;c khoản lợi nhuận đều c&#243; chi ph&#237;. Nghe đơn giản  nhưng chưa chắc bạn hiểu c&#225;i gi&#225; n&#224;y l&#224; g&#236;. C&#226;u hỏi tiếp theo l&#224; bạn c&#243; sẵn s&#224;ng trả chi ph&#237; đ&#243; v&#224; chịu đựng n&#243; đủ l&#226;u để nhận được phần thưởng kh&#244;ng?
Đ&#243; l&#224; c&#225;i gi&#225; v&#224; bạn kh&#244;ng thể n&#233; tr&#225;nh. Vấn đề l&#224; v&#236; c&#225;i gi&#225; n&#224;y kh&#244;ng được in sẵn như tr&#234;n nh&#227;n h&#224;ng trong si&#234;u thị n&#234;n nhiều người tưởng rằng n&#243; kh&#244;ng tồn tại. Họ đầu tư rồi hoảng loạn khi thị trường rung lắc. Họ gọi đ&#243; l&#224; rủi ro, sai lầm, lừa đảo nhưng thật ra họ chỉ đang đối mặt với c&#225;i gi&#225; m&#224; họ chưa từng chấp nhận trả.
C&#243; người sẵn s&#224;ng bỏ tiền học đại học v&#236; thấy r&#245; học ph&#237; nhưng lại kh&#244;ng sẵn s&#224;ng chịu &#225;p lực trong đầu tư v&#236; kh&#244;ng thấy h&#243;a đơn. Đ&#243; l&#224; sự lệch lạc trong nhận thức về gi&#225; trị. C&#225;i gi&#225; hợp l&#253; kh&#244;ng bao giờ rẻ v&#224; c&#225;i gi&#225; rẻ thường l&#224; c&#225;i gi&#225; ẩn. Nếu bạn kh&#244;ng trả bằng cảm x&#250;c, bạn sẽ trả bằng sai lầm. Nếu bạn kh&#244;ng trả bằng thời gian, bạn sẽ trả bằng cơ hội. Nếu bạn kh&#244;ng trả bằng ki&#234;n nhẫn, bạn sẽ trả bằng việc mua đắt, b&#225;n rẻ. C&#225;i gi&#225; kh&#244;ng tr&#225;nh khỏi chỉ l&#224; bạn chọn trả trước hay bị n&#243; đ&#242;i sau. Đ&#244;i l&#250;c bạn phải đi qua b&#249;n lẩy, chịu đ&#243;i, chịu lạnh, leo dốc kh&#244;ng thấy đ&#237;ch. Đ&#243; kh&#244;ng phải l&#224; lỗi của bạn, đ&#243; l&#224; ph&#237; v&#224;o cổng để đến được đỉnh. H&#227;y tưởng tượng bạn đang ngồi trong một ph&#242;ng họp, giữa l&#250;c thị trường chứng kho&#225;n đang sụt giảm kỷ lục, chỉ số đỏ rực, t&#224;i khoản đầu tư bốc hơi h&#224;ng trăm triệu đồng, người b&#234;n cạnh th&#236; thầm, chắc phải b&#225;n th&#244;i. L&#250;c ấy đầu bạn kh&#244;ng nghĩ đến l&#253; thuyết x&#225;c suất hay lợi nhuận k&#233;p. đầu bạn nghĩ m&#236;nh đang mất tiền, nếu tiếp tục m&#236;nh c&#242;n mất nữa. V&#224; đ&#243; l&#224; thời điểm thị trường kh&#244;ng cần bạn th&#244;ng minh, n&#243; cần bạn chịu đựng. C&#225;i gi&#225; của lợi nhuận l&#224; kh&#244;ng chắc chắn, kh&#244;ng thoải m&#225;i v&#224; kh&#244;ng được c&#244;ng nhận. N&#243; kh&#244;ng giống học ph&#237; đại học, nơi bạn trả tiền, được dạy rồi nhận bằng tốt nghiệp. Thị trường kh&#244;ng dạy bạn b&#224;i học r&#245; r&#224;ng, n&#243; chỉ n&#233;m bạn v&#224;o mưa v&#224; chờ xem bạn c&#243; r&#250;t lui kh&#244;ng. Nếu kh&#244;ng, bạn sống s&#243;t. Nếu c&#243;, bạn vừa đ&#243;ng học ph&#237; nhưng kh&#244;ng nhận được g&#236;. 
Nhiều người bỏ cuộc trong đầu tư kh&#244;ng phải v&#236; họ t&#237;nh to&#225;n sai. Họ bỏ v&#236; họ kh&#244;ng chuẩn bị sẵn t&#226;m l&#253; phải đau. Họ nghĩ rằng đầu tư l&#224; con đường đi thẳng, chỉ cần l&#224;m đ&#250;ng b&#224;i l&#224; tới đ&#237;ch. Nhưng họ qu&#234;n đ&#226;y l&#224; con đường c&#243; đầy m&#236;n, bẫy t&#226;m l&#253; v&#224; kh&#244;ng c&#243; biển b&#225;o. V&#224; khi nỗi sợ nổi l&#234;n, họ t&#236;m kiếm giải ph&#225;p miễn ph&#237;. Họ nhảy từ chiến lược n&#224;y sang chiến lược kh&#225;c, t&#236;m b&#237; k&#237; mới, c&#244;ng cụ mới, cổ phiếu n&#243;ng. Nhưng kh&#244;ng giải ph&#225;p n&#224;o x&#243;a được c&#225;i gi&#225; gốc, chịu đựng sự kh&#244;ng chắc chắn m&#224; kh&#244;ng sụp đổ. Cũng như trong cuộc sống, bạn muốn một mối quan hệ bền vững. C&#225;i gi&#225; l&#224; sự ki&#234;n nhẫn khi bất đồng. Bạn muốn một sự nghiệp &#253; nghĩa. C&#225;i gi&#225; l&#224; những ng&#224;y kh&#244;ng chắc m&#236;nh đang l&#224;m đ&#250;ng. Bạn muốn tự do t&#224;i ch&#237;nh. C&#225;i gi&#225; l&#224; những l&#250;c bạn bị hiểu lầm, c&#244; đơn v&#224; tự hỏi liệu m&#236;nh c&#243; đang ph&#237; ho&#224;i thời gian kh&#244;ng? 
Mọi thứ c&#243; gi&#225;. Vấn đề l&#224; bạn c&#243; nh&#236;n thấy v&#224; đồng &#253; trả n&#243; kh&#244;ng? Đừng trốn tr&#225;nh c&#225;i gi&#225;. H&#227;y coi n&#243; l&#224; v&#233; v&#224;o cổng. H&#227;y xem sự kh&#243; chịu l&#224; một phần của trải nghiệm, kh&#244;ng phải l&#224; t&#237;n hiệu cho thấy bạn đang sai. Giống như một vận động vi&#234;n, bạn kh&#244;ng đ&#242;i hỏi cuộc thi chạy phải dễ, bạn chỉ cần biết r&#245; mỗi bước ch&#226;n đau l&#224; bước đưa bạn đến gần đ&#237;ch


Phần lớn các khoản lợi nhuận đều có chi phí. Nghe đơn giản  nhưng chưa chắc bạn hiểu cái giá này là gì. Câu hỏi tiếp theo là bạn có sẵn sàng trả chi phí đó và chịu đựng nó đủ lâu để nhận được phần thưởng không?
Đó là cái giá và bạn không thể né tránh. Vấn đề là vì cái giá này không được in sẵn như trên nhãn hàng trong siêu thị nên nhiều người tưởng rằng nó không tồn tại. Họ đầu tư rồi hoảng loạn khi thị trường rung lắc. Họ gọi đó là rủi ro, sai lầm, lừa đảo nhưng thật ra họ chỉ đang đối mặt với cái giá mà họ chưa từng chấp nhận trả.
Có người sẵn sàng bỏ tiền học đại học vì thấy rõ học phí nhưng lại không sẵn sàng chịu áp lực trong đầu tư vì không thấy hóa đơn. Đó là sự lệch lạc trong nhận thức về giá trị. Cái giá hợp lý không bao giờ rẻ và cái giá rẻ thường là cái giá ẩn. Nếu bạn không trả bằng cảm xúc, bạn sẽ trả bằng sai lầm. Nếu bạn không trả bằng thời gian, bạn sẽ trả bằng cơ hội. Nếu bạn không trả bằng kiên nhẫn, bạn sẽ trả bằng việc mua đắt, bán rẻ. Cái giá không tránh khỏi chỉ là bạn chọn trả trước hay bị nó đòi sau. Đôi lúc bạn phải đi qua bùn lẩy, chịu đói, chịu lạnh, leo dốc không thấy đích. Đó không phải là lỗi của bạn, đó là phí vào cổng để đến được đỉnh. Hãy tưởng tượng bạn đang ngồi trong một phòng họp, giữa lúc thị trường chứng khoán đang sụt giảm kỷ lục, chỉ số đỏ rực, tài khoản đầu tư bốc hơi hàng trăm triệu đồng, người bên cạnh thì thầm, chắc phải bán thôi. Lúc ấy đầu bạn không nghĩ đến lý thuyết xác suất hay lợi nhuận kép. đầu bạn nghĩ mình đang mất tiền, nếu tiếp tục mình còn mất nữa. Và đó là thời điểm thị trường không cần bạn thông minh, nó cần bạn chịu đựng. Cái giá của lợi nhuận là không chắc chắn, không thoải mái và không được công nhận. Nó không giống học phí đại học, nơi bạn trả tiền, được dạy rồi nhận bằng tốt nghiệp. Thị trường không dạy bạn bài học rõ ràng, nó chỉ ném bạn vào mưa và chờ xem bạn có rút lui không. Nếu không, bạn sống sót. Nếu có, bạn vừa đóng học phí nhưng không nhận được gì. 
Nhiều người bỏ cuộc trong đầu tư không phải vì họ tính toán sai. Họ bỏ vì họ không chuẩn bị sẵn tâm lý phải đau. Họ nghĩ rằng đầu tư là con đường đi thẳng, chỉ cần làm đúng bài là tới đích. Nhưng họ quên đây là con đường có đầy mìn, bẫy tâm lý và không có biển báo. Và khi nỗi sợ nổi lên, họ tìm kiếm giải pháp miễn phí. Họ nhảy từ chiến lược này sang chiến lược khác, tìm bí kí mới, công cụ mới, cổ phiếu nóng. Nhưng không giải pháp nào xóa được cái giá gốc, chịu đựng sự không chắc chắn mà không sụp đổ. Cũng như trong cuộc sống, bạn muốn một mối quan hệ bền vững. Cái giá là sự kiên nhẫn khi bất đồng. Bạn muốn một sự nghiệp ý nghĩa. Cái giá là những ngày không chắc mình đang làm đúng. Bạn muốn tự do tài chính. Cái giá là những lúc bạn bị hiểu lầm, cô đơn và tự hỏi liệu mình có đang phí hoài thời gian không? 
Mọi thứ có giá. Vấn đề là bạn có nhìn thấy và đồng ý trả nó không? Đừng trốn tránh cái giá. Hãy coi nó là vé vào cổng. Hãy xem sự khó chịu là một phần của trải nghiệm, không phải là tín hiệu cho thấy bạn đang sai. Giống như một vận động viên, bạn không đòi hỏi cuộc thi chạy phải dễ, bạn chỉ cần biết rõ mỗi bước chân đau là bước đưa bạn đến gần đích
