T&#244;i gặp ch&#250; Đo&#224;n Nguy&#234;n Đức v&#224;o một buổi chiều mưa nhẹ ở Pleiku. Qu&#225;n c&#224; ph&#234; nhỏ nằm tr&#234;n một con dốc, nh&#236;n ra những h&#224;ng th&#244;ng thẳng tắp. Ch&#250; Đức đến rất giản dị, &#225;o sơ mi trắng, nụ cười thoải m&#225;i, ho&#224;n to&#224;n kh&#244;ng tạo cảm gi&#225;c xa c&#225;ch của một doanh nh&#226;n lớn.
Sau v&#224;i c&#226;u ch&#224;o hỏi, c&#226;u chuyện nhanh ch&#243;ng xoay quanh kinh doanh. T&#244;i hỏi ch&#250; về những năm th&#225;ng khởi nghiệp, khi Ho&#224;ng Anh Gia Lai c&#242;n l&#224; một xưởng mộc nhỏ. Ch&#250; cười, kể rằng thời đ&#243; l&#224;m ăn cực lắm, vốn &#237;t, kinh nghiệm gần như bằng kh&#244;ng, nhưng b&#249; lại l&#224; sự liều v&#224; niềm tin. Ch&#250; n&#243;i:
“L&#224;m kinh doanh, quan trọng nhất l&#224; d&#225;m l&#224;m thật, d&#225;m chịu tr&#225;ch nhiệm. Thua th&#236; đứng dậy, chứ đừng sợ m&#224; kh&#244;ng d&#225;m bước.”
T&#244;i chia sẻ với ch&#250; những suy nghĩ c&#242;n mơ hồ của m&#236;nh về việc l&#224;m ăn sau n&#224;y, sợ thất bại, sợ chọn sai hướng. Ch&#250; Đức lắng nghe rất chăm ch&#250;, rồi chậm r&#227;i n&#243;i rằng thất bại kh&#244;ng đ&#225;ng sợ, c&#225;i đ&#225;ng sợ l&#224; kh&#244;ng r&#250;t ra được b&#224;i học từ n&#243;. Ch&#250; kể về những lần HAGL gặp kh&#243; khăn, nợ nần chồng chất, nhưng ch&#237;nh giai đoạn đ&#243; lại dạy ch&#250; c&#225;ch quản trị d&#242;ng tiền v&#224; tập trung v&#224;o thứ m&#236;nh hiểu r&#245; nhất.
Trước khi ra về, ch&#250; vỗ nhẹ vai t&#244;i v&#224; n&#243;i một c&#226;u m&#224; t&#244;i nhớ m&#227;i:
“Kinh doanh kh&#244;ng chỉ để kiếm tiền, m&#224; c&#242;n để r&#232;n con người. Nếu ch&#225;u l&#224;m ăn tử tế, nghĩ d&#224;i hạn v&#224; kh&#244;ng bỏ cuộc qu&#225; sớm, th&#236; sớm muộn cũng c&#243; kết quả.”
Cơn mưa đ&#227; tạnh. T&#244;i bước ra khỏi qu&#225;n với cảm gi&#225;c nhẹ nh&#245;m v&#224; đầy động lực. Cuộc gặp ngắn ngủi ấy kh&#244;ng cho t&#244;i một c&#244;ng thức l&#224;m gi&#224;u, nhưng lại cho t&#244;i thứ quan trọng hơn: niềm tin rằng con đường kinh doanh, d&#249; nhiều ch&#244;ng gai, vẫn lu&#244;n đ&#225;ng để theo đuổi nếu m&#236;nh đủ ki&#234;n tr&#236; v&#224; ch&#226;n th&#224;nh.

Tôi gặp chú Đoàn Nguyên Đức vào một buổi chiều mưa nhẹ ở Pleiku. Quán cà phê nhỏ nằm trên một con dốc, nhìn ra những hàng thông thẳng tắp. Chú Đức đến rất giản dị, áo sơ mi trắng, nụ cười thoải mái, hoàn toàn không tạo cảm giác xa cách của một doanh nhân lớn.
Sau vài câu chào hỏi, câu chuyện nhanh chóng xoay quanh kinh doanh. Tôi hỏi chú về những năm tháng khởi nghiệp, khi Hoàng Anh Gia Lai còn là một xưởng mộc nhỏ. Chú cười, kể rằng thời đó làm ăn cực lắm, vốn ít, kinh nghiệm gần như bằng không, nhưng bù lại là sự liều và niềm tin. Chú nói:
“Làm kinh doanh, quan trọng nhất là dám làm thật, dám chịu trách nhiệm. Thua thì đứng dậy, chứ đừng sợ mà không dám bước.”
Tôi chia sẻ với chú những suy nghĩ còn mơ hồ của mình về việc làm ăn sau này, sợ thất bại, sợ chọn sai hướng. Chú Đức lắng nghe rất chăm chú, rồi chậm rãi nói rằng thất bại không đáng sợ, cái đáng sợ là không rút ra được bài học từ nó. Chú kể về những lần HAGL gặp khó khăn, nợ nần chồng chất, nhưng chính giai đoạn đó lại dạy chú cách quản trị dòng tiền và tập trung vào thứ mình hiểu rõ nhất.
Trước khi ra về, chú vỗ nhẹ vai tôi và nói một câu mà tôi nhớ mãi:
“Kinh doanh không chỉ để kiếm tiền, mà còn để rèn con người. Nếu cháu làm ăn tử tế, nghĩ dài hạn và không bỏ cuộc quá sớm, thì sớm muộn cũng có kết quả.”
Cơn mưa đã tạnh. Tôi bước ra khỏi quán với cảm giác nhẹ nhõm và đầy động lực. Cuộc gặp ngắn ngủi ấy không cho tôi một công thức làm giàu, nhưng lại cho tôi thứ quan trọng hơn: niềm tin rằng con đường kinh doanh, dù nhiều chông gai, vẫn luôn đáng để theo đuổi nếu mình đủ kiên trì và chân thành.