Nguy cơ Việt Nam ph&#225; sản chiến lược v&#224;o 2045 v&#236; d&#249;ng tư duy cũ đối đầu c&#244;ng nghệ lũy thừa

Ch&#250;ng ta đang sống trong một nghịch l&#253; kỳ lạ: Trong khi c&#225;c nh&#224; điều h&#224;nh đang say sưa vẽ ra viễn cảnh năm 2045 với những con số thu nhập 30.000 USD v&#224; một vị thế quốc gia ph&#225;t triển dựa tr&#234;n c&#225;c l&#253; thuyết kinh tế của thế kỷ trước, th&#236; thực tại c&#244;ng nghệ đang &#226;m thầm dật sập những c&#225;i nền đ&#243;. Ch&#250;ng ta đang lập kế hoạch cho một tương lai kh&#244;ng tồn tại, bằng một tư duy đang nh&#236;n về qu&#225; khứ.

Định hướng &quot;nước thu nhập cao&quot; v&#224;o năm 2045 dựa tr&#234;n một giả định cốt l&#245;i: Con người l&#224; chủ thể ch&#237;nh tạo ra gi&#225; trị thặng dư. C&#225;c nh&#224; hoạch định tin rằng chỉ cần n&#226;ng cao tr&#236;nh độ lao động, ch&#250;ng ta sẽ leo l&#234;n nấc thang gi&#225; trị cao hơn. Nhưng họ đ&#227; qu&#234;n mất một biến số khủng khiếp: Sự sụp đổ của gi&#225; trị lao động vật l&#253;.

Khi Optimus Gen 3 đ&#227; đạt đột ph&#225; v&#224; Gen 5 đang cận kề, kh&#225;i niệm &quot;thu nhập từ lương&quot; sẽ trở n&#234;n lỗi thời trước khi ch&#250;ng ta kịp chạm tới mốc 30.000 USD. Nếu một robot c&#243; thể l&#224;m việc 24/7 với chi ph&#237; vận h&#224;nh rẻ hơn một bữa ăn trưa, th&#236; mức thu nhập &quot;vạn đ&#244;&quot; m&#224; ch&#250;ng ta mơ ước thực chất chỉ l&#224; một con số ảo tr&#234;n giấy tờ. Ch&#250;ng ta đang cố gắng đưa d&#226;n tộc v&#224;o một cuộc đua m&#224; ở đ&#243;, vạch đ&#237;ch đ&#227; bị x&#243;a sổ bởi tự động h&#243;a ho&#224;n to&#224;n.

Lịch sử ph&#225;t triển của c&#225;c con rồng ch&#226;u &#193; l&#224; c&#244;ng thức: Gia c&#244;ng -&gt; T&#237;ch lũy c&#244;ng nghệ -&gt; Tự chủ sản xuất. Nhưng c&#244;ng nghệ lũy thừa sẽ ph&#225; hủy con đường n&#224;y. Với sự ra đời của c&#225;c đội qu&#226;n robot h&#236;nh nh&#226;n, c&#225;c nước ph&#225;t triển như Mỹ sẽ kh&#244;ng c&#242;n nhu cầu thu&#234; mướn nh&#226;n c&#244;ng gi&#225; rẻ ở c&#225;c nước đang ph&#225;t triển. Họ sẽ mang nh&#224; m&#225;y về nước (Reshoring) v&#236; robot của họ l&#224;m việc tại chỗ c&#242;n rẻ hơn chi ph&#237; vận chuyển đường biển.

Sai lầm của ch&#250;ng ta l&#224; vẫn đang đổ h&#224;ng tỷ USD v&#224;o hạ tầng khu c&#244;ng nghiệp v&#224; đ&#224;o tạo nh&#226;n lực theo m&#244; h&#236;nh &quot;c&#244;ng xưởng thế giới&quot;. Ch&#250;ng ta đang x&#226;y những &quot;bến cảng&quot; khổng lồ trong khi thế giới đ&#227; bắt đầu d&#249;ng &quot;phi thuyền&quot;. Nếu kh&#244;ng nhận ra rằng lợi thế d&#226;n số v&#224;ng sẽ biến th&#224;nh g&#225;nh nặng thất nghiệp c&#244;ng nghệ chỉ trong 20 năm tới, định hướng 2045 sẽ chỉ l&#224; một bảng th&#224;nh t&#237;ch kh&#244;ng bao giờ đạt tới.

Đến năm 2045, cấu tr&#250;c x&#227; hội sẽ kh&#244;ng c&#242;n vận h&#224;nh quanh trục &quot;Sản xuất - Ti&#234;u d&#249;ng&quot; truyền thống. Sự đột ph&#225; c&#244;ng nghệ sẽ tạo ra một x&#227; hội hậu khan hiếm, nơi h&#224;ng h&#243;a cực rẻ nhưng quyền kiểm so&#225;t lại nằm gọn trong tay những thực thể nắm giữ Năng lượng v&#224; Thuật to&#225;n.

Trong khi ch&#250;ng ta vẫn đang loay hoay với c&#225;c chỉ số GDP, giới tinh hoa c&#244;ng nghệ to&#224;n cầu đ&#227; hiểu rằng: Tiền giấy c&#243; thể in th&#234;m, nhưng t&#224;i nguy&#234;n v&#224; năng lực t&#237;nh to&#225;n l&#224; hữu hạn. Một quốc gia &quot;thu nhập cao&quot; năm 2045 kh&#244;ng phải l&#224; quốc gia c&#243; nhiều tiền đ&#244;-la, m&#224; l&#224; quốc gia tự chủ được đội qu&#226;n robot v&#224; nguồn năng lượng để nu&#244;i ch&#250;ng. Nếu c&#225;c nh&#224; điều h&#224;nh vẫn giữ tư duy quản l&#253; cũ, ch&#250;ng ta sẽ bước v&#224;o năm 2045 với tư c&#225;ch l&#224; những &quot;con nợ c&#244;ng nghệ&quot; trong một hệ điều h&#224;nh m&#224; ch&#250;ng ta kh&#244;ng c&#243; quyền truy cập.

Tương lai kh&#244;ng diễn ra theo những đường kẻ thẳng tr&#234;n đồ thị b&#225;o c&#225;o. N&#243; diễn ra theo những c&#250; nhảy vọt đau đớn. Việc tiếp tục định hướng dựa tr&#234;n kinh nghiệm qu&#225; khứ kh&#244;ng kh&#225;c g&#236; l&#225;i một chiếc xe lao đi với tốc độ &#225;nh s&#225;ng nhưng mắt lại d&#225;n chặt v&#224;o gương chiếu hậu.

Ch&#250;ng ta cần ngừng n&#243;i về những con số thu nhập ảo viễn v&#244;ng, v&#224; bắt đầu n&#243;i về việc l&#224;m thế n&#224;o để d&#226;n tộc n&#224;y l&#224;m chủ được c&#244;ng nghệ robot, tự chủ năng lượng v&#224; t&#225;i cấu tr&#250;c lại to&#224;n bộ hệ thống gi&#225;o dục từ &quot;đ&#224;o tạo thợ&quot; sang &quot;đ&#224;o tạo những người điều khiển tương lai&quot;. Nếu kh&#244;ng, năm 2045 sẽ kh&#244;ng phải l&#224; một cột mốc vinh quang, m&#224; l&#224; một c&#250; sốc tỉnh mộng cho những ai vẫn đang ngủ qu&#234;n trong h&#224;o quang của những l&#253; thuyết kinh tế đ&#227; chết.



Nguy cơ Việt Nam phá sản chiến lược vào 2045 vì dùng tư duy cũ đối đầu công nghệ lũy thừa

Chúng ta đang sống trong một nghịch lý kỳ lạ: Trong khi các nhà điều hành đang say sưa vẽ ra viễn cảnh năm 2045 với những con số thu nhập 30.000 USD và một vị thế quốc gia phát triển dựa trên các lý thuyết kinh tế của thế kỷ trước, thì thực tại công nghệ đang âm thầm dật sập những cái nền đó. Chúng ta đang lập kế hoạch cho một tương lai không tồn tại, bằng một tư duy đang nhìn về quá khứ.

Định hướng "nước thu nhập cao" vào năm 2045 dựa trên một giả định cốt lõi: Con người là chủ thể chính tạo ra giá trị thặng dư. Các nhà hoạch định tin rằng chỉ cần nâng cao trình độ lao động, chúng ta sẽ leo lên nấc thang giá trị cao hơn. Nhưng họ đã quên mất một biến số khủng khiếp: Sự sụp đổ của giá trị lao động vật lý.

Khi Optimus Gen 3 đã đạt đột phá và Gen 5 đang cận kề, khái niệm "thu nhập từ lương" sẽ trở nên lỗi thời trước khi chúng ta kịp chạm tới mốc 30.000 USD. Nếu một robot có thể làm việc 24/7 với chi phí vận hành rẻ hơn một bữa ăn trưa, thì mức thu nhập "vạn đô" mà chúng ta mơ ước thực chất chỉ là một con số ảo trên giấy tờ. Chúng ta đang cố gắng đưa dân tộc vào một cuộc đua mà ở đó, vạch đích đã bị xóa sổ bởi tự động hóa hoàn toàn.

Lịch sử phát triển của các con rồng châu Á là công thức: Gia công -> Tích lũy công nghệ -> Tự chủ sản xuất. Nhưng công nghệ lũy thừa sẽ phá hủy con đường này. Với sự ra đời của các đội quân robot hình nhân, các nước phát triển như Mỹ sẽ không còn nhu cầu thuê mướn nhân công giá rẻ ở các nước đang phát triển. Họ sẽ mang nhà máy về nước (Reshoring) vì robot của họ làm việc tại chỗ còn rẻ hơn chi phí vận chuyển đường biển.

Sai lầm của chúng ta là vẫn đang đổ hàng tỷ USD vào hạ tầng khu công nghiệp và đào tạo nhân lực theo mô hình "công xưởng thế giới". Chúng ta đang xây những "bến cảng" khổng lồ trong khi thế giới đã bắt đầu dùng "phi thuyền". Nếu không nhận ra rằng lợi thế dân số vàng sẽ biến thành gánh nặng thất nghiệp công nghệ chỉ trong 20 năm tới, định hướng 2045 sẽ chỉ là một bảng thành tích không bao giờ đạt tới.

Đến năm 2045, cấu trúc xã hội sẽ không còn vận hành quanh trục "Sản xuất - Tiêu dùng" truyền thống. Sự đột phá công nghệ sẽ tạo ra một xã hội hậu khan hiếm, nơi hàng hóa cực rẻ nhưng quyền kiểm soát lại nằm gọn trong tay những thực thể nắm giữ Năng lượng và Thuật toán.

Trong khi chúng ta vẫn đang loay hoay với các chỉ số GDP, giới tinh hoa công nghệ toàn cầu đã hiểu rằng: Tiền giấy có thể in thêm, nhưng tài nguyên và năng lực tính toán là hữu hạn. Một quốc gia "thu nhập cao" năm 2045 không phải là quốc gia có nhiều tiền đô-la, mà là quốc gia tự chủ được đội quân robot và nguồn năng lượng để nuôi chúng. Nếu các nhà điều hành vẫn giữ tư duy quản lý cũ, chúng ta sẽ bước vào năm 2045 với tư cách là những "con nợ công nghệ" trong một hệ điều hành mà chúng ta không có quyền truy cập.

Tương lai không diễn ra theo những đường kẻ thẳng trên đồ thị báo cáo. Nó diễn ra theo những cú nhảy vọt đau đớn. Việc tiếp tục định hướng dựa trên kinh nghiệm quá khứ không khác gì lái một chiếc xe lao đi với tốc độ ánh sáng nhưng mắt lại dán chặt vào gương chiếu hậu.

Chúng ta cần ngừng nói về những con số thu nhập ảo viễn vông, và bắt đầu nói về việc làm thế nào để dân tộc này làm chủ được công nghệ robot, tự chủ năng lượng và tái cấu trúc lại toàn bộ hệ thống giáo dục từ "đào tạo thợ" sang "đào tạo những người điều khiển tương lai". Nếu không, năm 2045 sẽ không phải là một cột mốc vinh quang, mà là một cú sốc tỉnh mộng cho những ai vẫn đang ngủ quên trong hào quang của những lý thuyết kinh tế đã chết.

