12/3/2026

Trong b&#224;i trước t&#244;i đ&#227; đưa ra kịch bản cơ sở cho xung đột Iran - Mỹ: đ&#243; l&#224; gi&#225; dầu sẽ neo cao trong 1 v&#224;i th&#225;ng. Trong trung - d&#224;i hạn, gi&#225; dầu c&#243; thể hạ nhiệt mạnh nhưng kh&#243; về mức trước xung đột. Nhiều ph&#226;n t&#237;ch dự b&#225;o sẽ giữ xung quanh v&#249;ng $70-$100.

L&#253; do cơ bản:

- An ninh năng lượng: C&#225;c quốc gia tăng cường dữ trữ để tr&#225;nh c&#225;c c&#250; shock kh&#225;c như vừa xảy ra với Iran

- Nhu cầu dầu vẫn tăng bền vững trong chu kỳ kinh tế 2026-2030. Đặc biệt d&#226;n số Ch&#226;u &#193; đang trong giai đoạn v&#224;ng, tầng lớp trung lưu tăng nhanh, h&#224;ng kh&#244;ng phục hồi mạnh. V&#224; đặc biệt nữa l&#224; AI v&#224; data center đang b&#249;ng nổ ở Mỹ v&#224; sẽ sớm lan tỏa ra to&#224;n cầu đang cần nhu cầu điện khổng lồ.

- Chuyển đổi xanh đang gi&#225;n đoạn do chi ph&#237; cao, v&#224; ch&#237;nh s&#225;ch xoay trục từ Mỹ

Trong bối cảnh chi ph&#237; tăng do xăng dầu, sẽ th&#250;c đẩy chuyển đổi xảy ra nhanh hơn. Đặc biệt l&#224; ứng dụng AI, c&#244;ng nghệ để tăng năng suất, giảm chi ph&#237; trong doanh nghiệp dự kiến sẽ tăng tốc x2. Trong qu&#225; khứ, c&#225;c đợt khủng hoảng lu&#244;n l&#224; động lực để c&#244;ng nghệ b&#249;ng nổ, t&#244;i lấy v&#237; dụ:

** Khủng hoảng dầu thập ni&#234;n 1970 --&gt; B&#249;ng nổ c&#244;ng nghệ tiết kiệm năng lượng. Điện hạt nh&#226;n cũng ra đời trong ho&#224;n cảnh n&#224;y khi gi&#225; năng lượng l&#234;n cao. Toyota Production System (lean manufacturing) nổi tiếng cũng được ra đời thời điểm n&#224;y.

** Khủng hoảng dot-com 2000 --&gt; Sau c&#250; sụp của dot com, internet phổ biến v&#224; lan tỏa ra to&#224;n cầu.

** Khủng hoảng t&#224;i ch&#237;nh 2008 --&gt; fintech v&#224; cloud b&#249;ng nổ. Đ&#226;y l&#224; giai đoạn ng&#226;n h&#224;ng truyền thống bị yếu, t&#237;n dụng kh&#243; tiếp cận, đ&#227; ra đời h&#224;ng loạt nền tảng fintech như Uber, Airbnb, Stripe, Bitcoin, Google Cloud, Amazon AWS...

** Covid 2020 --&gt; tăng tốc số h&#243;a to&#224;n cầu. Trong 2 năm phong tỏa covid ch&#250;ng ta chứng kiến Zoom, Google Meet,...c&#225;c nền tảng l&#224;m việc online, l&#224;m việc từ xa b&#249;ng nổ. C&#225;c doanh nghiệp đưa m&#244; h&#236;nh truyền thống l&#234;n kh&#244;ng gian mạng nhanh v&#224; quyết liệt hơn bao giờ hết.

Vậy chu kỳ 2026-2030 dưới &#225;p lực xung đột địa ch&#237;nh trị, gi&#225; dầu tăng sẽ th&#250;c đẩy ng&#224;nh c&#244;ng nghệ n&#224;o? Theo t&#244;i c&#225;c doanh nghiệp, ch&#237;nh phủ sẽ t&#236;m mọi c&#225;ch cắt giảm chi ph&#237; bằng c&#225;ch ứng dụng AI v&#224;o quản l&#253; v&#224; vận h&#224;nh doanh nghiệp. C&#225;c ng&#224;nh b&#249;ng nổ sẽ l&#224;: AI automation, robotics, energy technology v&#224; semiconductor. AI c&#243; thể đ&#243;ng vai tr&#242; giống internet sau dot-com crash.

Nếu như chu kỳ trước 2010-2020 l&#224; tiền rẻ + to&#224;n cầu h&#243;a + internet, th&#236; chu kỳ 2026-2030 sẽ l&#224;: AI + chuyển đổi năng lượng + địa ch&#237;nh trị (một dạng de-globalization). Một số ng&#224;nh hưởng lợi ch&#237;nh: Data center, chip, điện (sạch), lưới điện (tối ưu c&#244;ng suất), robotics, ứng dụng AI (c&#225;c nền tảng trung gian th&#250;c đẩy ứng dụng AI).

C&#242;n với Việt nam, gi&#225; dầu tăng c&#243; thể &#225;p lực hơn l&#234;n lạm ph&#225;t v&#224; ch&#237;nh s&#225;ch tiền tệ. Ch&#237;nh phủ c&#243; thể buộc phải điều chỉnh 1 số động lực tăng trưởng để đạt mục ti&#234;u tăng trưởng cao trong chu kỳ 2026-2030. 

Về ngắn hạn trong 2026 t&#244;i nghĩ m&#244; h&#236;nh chủ đạo của VN sẽ l&#224;: đầu tư c&#244;ng + FDI + xuất khẩu + cải c&#225;ch thể chế (bao gồm chuyển đổi số).

**Trong đ&#243; đầu tư c&#244;ng sẽ l&#224; trụ cột ch&#237;nh: tăng giải ng&#226;n ở c&#225;c dự &#225;n hạ tầng trọng t&#226;m như s&#226;n bay Long Th&#224;nh, cảng biển v&#224; logistics, lưới điện v&#224; năng lượng, trung t&#226;m dự trữ dầu, hạ tầng đ&#244; thị (bao gồm đường sắt).
**FDI vẫn sẽ đ&#243;ng v&#224;i tr&#242; trụ cột thứ 2: Với lợi thế chi ph&#237; lao động thấp, vị tr&#237; chuỗi cung ứng Ch&#226;u &#193;, ch&#237;nh s&#225;ch mở cửa, VN vẫn sẽ hướng FDI v&#224;o: điện tử, b&#225;n dẫn, thiết bị c&#244;ng nghệ, năng lượng, c&#244;ng nghiệp phụ trợ.
**Cải c&#225;ch thể chế cũng sẽ l&#224; động lực, mặc d&#249; nghe rất mới: th&#225;o gỡ ph&#225;p l&#253; bất động sản, cải c&#225;ch thủ tục đầu tư, mở rộng thị trường vốn, n&#226;ng hạng ttck, giảm phụ thuộc v&#224;o t&#237;n dụng bank...

Trong chu kỳ d&#224;i 2026-2030, t&#244;i nghĩ m&#244; h&#236;nh tăng trưởng của VN sẽ dần biến đổi sang m&#244; h&#236;nh tối ưu hơn v&#224; ph&#249; hợp hơn với trend to&#224;n cầu. Đ&#243; l&#224;: AI + FDI c&#244;ng nghệ + Hạ tầng năng lượng + đầu tư c&#244;ng lớn.

Với m&#244; h&#236;nh n&#224;y th&#236; c&#225;ch ng&#224;nh n&#224;o sẽ trưởng th&#224;nh đ&#243;ng vai tr&#242; trụ cột?

- Thứ nhất l&#224; bank, nhất l&#224; bank nh&#224; nước: Vẫn l&#224; trụ cột của nền kinh tế, l&#224; nơi truyền dẫn vốn cho đầu tư c&#244;ng. Qu&#225; tr&#236;nh &#225;p dụng chuẩn base iii đang triển khai c&#243; thể gi&#250;p thanh lọc c&#225;c bank v&#224; giữ lại những bank lớn thực sự đạt chuẩn. V&#224; cũng giống như m&#244; h&#236;nh c&#225;c nước ph&#225;t triển ở ch&#226;u &#194;u v&#224; Mỹ, t&#244;i tin rằng số lượng bank ở VN sẽ ng&#224;y c&#224;ng giảm xuống nhờ M&amp;E tự nhi&#234;n trong qu&#225; tr&#236;nh ph&#225;t triển.

- C&#244;ng nghệ: tăng trưởng nhờ xuất khẩu phần mềm, chuyển đổi số trong nước v&#224; AI boom to&#224;n cầu. Những tập đo&#224;n lớn như FPT hưởng lợi cả 3.

- Năng lượng: Đ&#226;y l&#224; trụ cột chưa thấy được ngay, nhưng t&#244;i nghĩ sẽ ph&#225;t triển mạnh ở đoạn sau. Năng lượng sạch, dữ trự năng lượng, an ninh năng lượng vẫn sẽ l&#224; trọng t&#226;m đầu tư của ch&#237;nh phủ trong trung - d&#224;i hạn.
Như vậy chu kỳ 2026-2030 sẽ kh&#225; khốc liệt. Tăng trưởng to&#224;n cầu vẫn đi l&#234;n nhưng ph&#226;n h&#243;a rất mạnh. Chỉ 1 số ng&#224;nh chủ đạo như chỉ ra ở tr&#234;n l&#224; hưởng lợi v&#224; outperform so với đại đa số c&#225;ch ng&#224;nh kh&#225;c. Một chu kỳ ph&#226;n h&#243;a s&#226;u sắc, kh&#244;ng chỉ ở trong bản th&#226;n mỗi sector, m&#224; c&#225;c quốc gia cũng ph&#226;n h&#243;a v&#224; chia rẽ s&#226;u sắc dưới &#225;p lực địa ch&#237;nh trị. Một dạng de-globalization của sản phẩm vật l&#253; truyền thống nhưng l&#224; globalization 2.0 của AI.

C&#225;c bạn quan t&#226;m đến c&#225;c ph&#226;n t&#237;ch mới về chu kỳ c&#243; thể theo d&#245;i Facebook page: S&#243;ng v&#224; Người
S&#225;ch &quot;Thị trường l&#224; tấm gương&quot; Viết ri&#234;ng cho ttck vn c&#243; sẵn tr&#234;n shopee, Tiki...


12/3/2026

Trong bài trước tôi đã đưa ra kịch bản cơ sở cho xung đột Iran - Mỹ: đó là giá dầu sẽ neo cao trong 1 vài tháng. Trong trung - dài hạn, giá dầu có thể hạ nhiệt mạnh nhưng khó về mức trước xung đột. Nhiều phân tích dự báo sẽ giữ xung quanh vùng $70-$100.

Lý do cơ bản:

- An ninh năng lượng: Các quốc gia tăng cường dữ trữ để tránh các cú shock khác như vừa xảy ra với Iran

- Nhu cầu dầu vẫn tăng bền vững trong chu kỳ kinh tế 2026-2030. Đặc biệt dân số Châu Á đang trong giai đoạn vàng, tầng lớp trung lưu tăng nhanh, hàng không phục hồi mạnh. Và đặc biệt nữa là AI và data center đang bùng nổ ở Mỹ và sẽ sớm lan tỏa ra toàn cầu đang cần nhu cầu điện khổng lồ.

- Chuyển đổi xanh đang gián đoạn do chi phí cao, và chính sách xoay trục từ Mỹ

Trong bối cảnh chi phí tăng do xăng dầu, sẽ thúc đẩy chuyển đổi xảy ra nhanh hơn. Đặc biệt là ứng dụng AI, công nghệ để tăng năng suất, giảm chi phí trong doanh nghiệp dự kiến sẽ tăng tốc x2. Trong quá khứ, các đợt khủng hoảng luôn là động lực để công nghệ bùng nổ, tôi lấy ví dụ:

** Khủng hoảng dầu thập niên 1970 --> Bùng nổ công nghệ tiết kiệm năng lượng. Điện hạt nhân cũng ra đời trong hoàn cảnh này khi giá năng lượng lên cao. Toyota Production System (lean manufacturing) nổi tiếng cũng được ra đời thời điểm này.

** Khủng hoảng dot-com 2000 --> Sau cú sụp của dot com, internet phổ biến và lan tỏa ra toàn cầu.

** Khủng hoảng tài chính 2008 --> fintech và cloud bùng nổ. Đây là giai đoạn ngân hàng truyền thống bị yếu, tín dụng khó tiếp cận, đã ra đời hàng loạt nền tảng fintech như Uber, Airbnb, Stripe, Bitcoin, Google Cloud, Amazon AWS...

** Covid 2020 --> tăng tốc số hóa toàn cầu. Trong 2 năm phong tỏa covid chúng ta chứng kiến Zoom, Google Meet,...các nền tảng làm việc online, làm việc từ xa bùng nổ. Các doanh nghiệp đưa mô hình truyền thống lên không gian mạng nhanh và quyết liệt hơn bao giờ hết.

Vậy chu kỳ 2026-2030 dưới áp lực xung đột địa chính trị, giá dầu tăng sẽ thúc đẩy ngành công nghệ nào? Theo tôi các doanh nghiệp, chính phủ sẽ tìm mọi cách cắt giảm chi phí bằng cách ứng dụng AI vào quản lý và vận hành doanh nghiệp. Các ngành bùng nổ sẽ là: AI automation, robotics, energy technology và semiconductor. AI có thể đóng vai trò giống internet sau dot-com crash.

Nếu như chu kỳ trước 2010-2020 là tiền rẻ + toàn cầu hóa + internet, thì chu kỳ 2026-2030 sẽ là: AI + chuyển đổi năng lượng + địa chính trị (một dạng de-globalization). Một số ngành hưởng lợi chính: Data center, chip, điện (sạch), lưới điện (tối ưu công suất), robotics, ứng dụng AI (các nền tảng trung gian thúc đẩy ứng dụng AI).

Còn với Việt nam, giá dầu tăng có thể áp lực hơn lên lạm phát và chính sách tiền tệ. Chính phủ có thể buộc phải điều chỉnh 1 số động lực tăng trưởng để đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong chu kỳ 2026-2030. 

Về ngắn hạn trong 2026 tôi nghĩ mô hình chủ đạo của VN sẽ là: đầu tư công + FDI + xuất khẩu + cải cách thể chế (bao gồm chuyển đổi số).

**Trong đó đầu tư công sẽ là trụ cột chính: tăng giải ngân ở các dự án hạ tầng trọng tâm như sân bay Long Thành, cảng biển và logistics, lưới điện và năng lượng, trung tâm dự trữ dầu, hạ tầng đô thị (bao gồm đường sắt).
**FDI vẫn sẽ đóng vài trò trụ cột thứ 2: Với lợi thế chi phí lao động thấp, vị trí chuỗi cung ứng Châu Á, chính sách mở cửa, VN vẫn sẽ hướng FDI vào: điện tử, bán dẫn, thiết bị công nghệ, năng lượng, công nghiệp phụ trợ.
**Cải cách thể chế cũng sẽ là động lực, mặc dù nghe rất mới: tháo gỡ pháp lý bất động sản, cải cách thủ tục đầu tư, mở rộng thị trường vốn, nâng hạng ttck, giảm phụ thuộc vào tín dụng bank...

Trong chu kỳ dài 2026-2030, tôi nghĩ mô hình tăng trưởng của VN sẽ dần biến đổi sang mô hình tối ưu hơn và phù hợp hơn với trend toàn cầu. Đó là: AI + FDI công nghệ + Hạ tầng năng lượng + đầu tư công lớn.

Với mô hình này thì cách ngành nào sẽ trưởng thành đóng vai trò trụ cột?

- Thứ nhất là bank, nhất là bank nhà nước: Vẫn là trụ cột của nền kinh tế, là nơi truyền dẫn vốn cho đầu tư công. Quá trình áp dụng chuẩn base iii đang triển khai có thể giúp thanh lọc các bank và giữ lại những bank lớn thực sự đạt chuẩn. Và cũng giống như mô hình các nước phát triển ở châu Âu và Mỹ, tôi tin rằng số lượng bank ở VN sẽ ngày càng giảm xuống nhờ M&E tự nhiên trong quá trình phát triển.

- Công nghệ: tăng trưởng nhờ xuất khẩu phần mềm, chuyển đổi số trong nước và AI boom toàn cầu. Những tập đoàn lớn như FPT hưởng lợi cả 3.

- Năng lượng: Đây là trụ cột chưa thấy được ngay, nhưng tôi nghĩ sẽ phát triển mạnh ở đoạn sau. Năng lượng sạch, dữ trự năng lượng, an ninh năng lượng vẫn sẽ là trọng tâm đầu tư của chính phủ trong trung - dài hạn.
Như vậy chu kỳ 2026-2030 sẽ khá khốc liệt. Tăng trưởng toàn cầu vẫn đi lên nhưng phân hóa rất mạnh. Chỉ 1 số ngành chủ đạo như chỉ ra ở trên là hưởng lợi và outperform so với đại đa số cách ngành khác. Một chu kỳ phân hóa sâu sắc, không chỉ ở trong bản thân mỗi sector, mà các quốc gia cũng phân hóa và chia rẽ sâu sắc dưới áp lực địa chính trị. Một dạng de-globalization của sản phẩm vật lý truyền thống nhưng là globalization 2.0 của AI.

Các bạn quan tâm đến các phân tích mới về chu kỳ có thể theo dõi Facebook page: Sóng và Người
Sách "Thị trường là tấm gương" Viết riêng cho ttck vn có sẵn trên shopee, Tiki...
