TẠI SAO NH&#211;M CỔ PHIẾU CHỨNG KHO&#193;N C&#211; THỂ TIẾP TỤC GIẢM 10-15%?

Trong bối cảnh thị trường chung đang trải qua những nhịp rung lắc mạnh, nh&#243;m cổ phiếu chứng kho&#225;n (c&#244;ng ty chứng kho&#225;n) đang đối mặt với &#225;p lực giảm điểm đ&#225;ng kể. Vốn được xem l&#224; nh&#243;m ng&#224;nh nhạy cảm bậc nhất với chu kỳ thị trường, cổ phiếu chứng kho&#225;n c&#243; nguy cơ tiếp tục điều chỉnh s&#226;u th&#234;m 10-15% trong ngắn hạn dựa tr&#234;n những ph&#226;n t&#237;ch dưới đ&#226;y.

1. &#193;p lực từ vĩ m&#244;: &quot;Cơn gi&#243; ngược&quot; ng&#224;y c&#224;ng mạnh

Bối cảnh vĩ m&#244; đang xấu đi l&#224; yếu tố ti&#234;n quyết tạo n&#234;n xu hướng giảm cho to&#224;n thị trường, v&#224; ng&#224;nh chứng kho&#225;n l&#224; đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

&#183; Căng thẳng tỷ gi&#225; gia tăng: Tỷ gi&#225; USD/VND đang chịu &#225;p lực rất lớn từ việc đồng USD neo cao tr&#234;n thị trường quốc tế v&#224; nhu cầu nhập khẩu. Để ổn định tỷ gi&#225;, Ng&#226;n h&#224;ng Nh&#224; nước c&#243; thể phải thắt chặt tiền tệ hơn (v&#237; dụ: h&#250;t tiền về qua t&#237;n phiếu, hoặc thậm ch&#237; tăng l&#227;i suất điều h&#224;nh). Điều n&#224;y g&#226;y ra hai hệ lụy: (1) L&#227;i suất li&#234;n ng&#226;n h&#224;ng tăng, l&#224;m tăng chi ph&#237; vốn của c&#225;c c&#244;ng ty chứng kho&#225;n (vốn thường xuy&#234;n sử dụng đ&#242;n bẩy cho vay margin), v&#224; (2) D&#242;ng vốn ngoại c&#243; xu hướng r&#250;t r&#242;ng, g&#226;y &#225;p lực b&#225;n l&#234;n thị trường.
&#183; Bất ổn địa ch&#237;nh trị v&#224; ch&#237;nh s&#225;ch tiền tệ Mỹ: C&#225;c xung đột to&#224;n cầu leo thang khiến gi&#225; cả h&#224;ng h&#243;a biến động, l&#224;m dấy l&#234;n lo ngại về lạm ph&#225;t quay trở lại. C&#249;ng với đ&#243;, việc Cục Dự trữ Li&#234;n bang Mỹ (Fed) vẫn duy tr&#236; mặt bằng l&#227;i suất cao hơn dự kiến (v&#224; chưa sẵn s&#224;ng cắt giảm mạnh) khiến d&#242;ng tiền to&#224;n cầu trở n&#234;n thận trọng. T&#226;m l&#253; &quot;risk-off&quot; (tr&#225;nh rủi ro) bao tr&#249;m, khiến nh&#224; đầu tư r&#250;t vốn khỏi c&#225;c thị trường mới nổi như Việt Nam để t&#236;m đến nơi tr&#250; ẩn an to&#224;n hơn như USD hay tr&#225;i phiếu kho bạc Mỹ.

Khi c&#225;c yếu tố vĩ m&#244; n&#224;y kết hợp, nỗi lo suy tho&#225;i kinh tế c&#224;ng hiện hữu, đẩy định gi&#225; của to&#224;n bộ thị trường chứng kho&#225;n xuống mặt bằng thấp hơn, k&#233;o theo cổ phiếu nh&#243;m chứng kho&#225;n.

2. Hiệu suất đầu tư suy giảm: Mảng tự doanh &quot;g&#225;nh lỗ&quot;

Trong giai đoạn thị trường giảm điểm k&#233;o d&#224;i, c&#225;c c&#244;ng ty chứng kho&#225;n chịu tổn thất trực tiếp từ mảng tự doanh (tự đầu tư bằng vốn của c&#244;ng ty).

&#183; Danh mục đầu tư bị thổi bay gi&#225; trị: Hầu hết c&#225;c c&#244;ng ty chứng kho&#225;n đều nắm giữ một lượng lớn cổ phiếu ni&#234;m yết, bao gồm cổ phiếu của ch&#237;nh c&#225;c c&#244;ng ty trong ng&#224;nh v&#224; c&#225;c bluechip kh&#225;c. Khi thị trường đi xuống, gi&#225; trị danh mục n&#224;y bốc hơi nhanh ch&#243;ng, dẫn đến lỗ từ hoạt động đầu tư chứng kho&#225;n. Khoản lỗ n&#224;y sẽ trực tiếp l&#224;m giảm lợi nhuận r&#242;ng của doanh nghiệp, thậm ch&#237; c&#243; thể dẫn đến thua lỗ nếu thị trường giảm s&#226;u 10-15% như dự b&#225;o.
&#183; Hiệu ứng v&#242;ng xo&#225;y: Khi gi&#225; trị t&#224;i sản đảm bảo (cổ phiếu) giảm, c&#225;c khoản cho vay margin cũng trở n&#234;n rủi ro hơn. Điều n&#224;y tạo ra một v&#242;ng xo&#225;y ti&#234;u cực: thị trường giảm -&gt; tự doanh lỗ -&gt; &#225;p lực b&#225;n th&#225;o cổ phiếu để cắt lỗ hoặc duy tr&#236; tỷ lệ an to&#224;n vốn -&gt; c&#224;ng khiến thị trường giảm s&#226;u hơn.

3. Thanh khoản cạn kiệt: Mảng m&#244;i giới &quot;mất doanh thu&quot;

Nếu tự doanh l&#224; &quot;l&#225; gan&quot; th&#236; mảng m&#244;i giới l&#224; &quot;xương sống&quot; doanh thu của một c&#244;ng ty chứng kho&#225;n, đặc biệt l&#224; c&#225;c c&#244;ng ty b&#225;n lẻ. Nhưng &quot;xương sống&quot; n&#224;y đang đứng trước nguy cơ tổn thương nặng.

&#183; Thanh khoản suy giảm: T&#226;m l&#253; nh&#224; đầu tư xuống thấp khi thị trường giảm v&#224; dự b&#225;o c&#242;n ảm đạm khiến họ đứng ngo&#224;i quan s&#225;t thay v&#236; giao dịch. Gi&#225; trị giao dịch b&#236;nh qu&#226;n phi&#234;n sụt giảm mạnh đồng nghĩa với doanh thu m&#244;i giới giảm. Đ&#226;y l&#224; nguồn thu ổn định nhất, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu lợi nhuận.
&#183; L&#227;i từ cho vay margin bị ảnh hưởng: Kh&#244;ng chỉ m&#244;i giới, mảng cho vay k&#253; quỹ (margin) cũng &quot;đ&#243;ng băng&quot;. Khi thị trường kh&#244;ng c&#243; s&#243;ng v&#224; gi&#225; cổ phiếu giảm, nh&#224; đầu tư kh&#244;ng c&#243; động lực vay th&#234;m tiền để giải ng&#226;n. Hơn nữa, khi tỷ lệ margin bị siết chặt do cổ phiếu giảm gi&#225;, nhiều t&#224;i khoản c&#243; thể bị call margin hoặc buộc phải b&#225;n giải chấp, khiến dư nợ cho vay thu hẹp. Điều n&#224;y l&#224;m giảm doanh thu từ l&#227;i cho vay, vốn l&#224; một mảng lợi nhuận cốt l&#245;i kh&#225;c.

Do đ&#243;, với những &#225;p lực hiện tại từ vĩ m&#244; v&#224; nội tại ng&#224;nh, viễn cảnh nh&#243;m cổ phiếu chứng kho&#225;n giảm th&#234;m 10-15% từ v&#249;ng gi&#225; hiện tại l&#224; ho&#224;n to&#224;n c&#243; cơ sở. Nh&#224; đầu tư cần hết sức thận trọng, quản trị rủi ro danh mục chặt chẽ v&#224; tr&#225;nh bắt đ&#225;y sớm khi c&#225;c t&#237;n hiệu xấu chưa qua đi.

TẠI SAO NHÓM CỔ PHIẾU CHỨNG KHOÁN CÓ THỂ TIẾP TỤC GIẢM 10-15%?

Trong bối cảnh thị trường chung đang trải qua những nhịp rung lắc mạnh, nhóm cổ phiếu chứng khoán (công ty chứng khoán) đang đối mặt với áp lực giảm điểm đáng kể. Vốn được xem là nhóm ngành nhạy cảm bậc nhất với chu kỳ thị trường, cổ phiếu chứng khoán có nguy cơ tiếp tục điều chỉnh sâu thêm 10-15% trong ngắn hạn dựa trên những phân tích dưới đây.

1. Áp lực từ vĩ mô: "Cơn gió ngược" ngày càng mạnh

Bối cảnh vĩ mô đang xấu đi là yếu tố tiên quyết tạo nên xu hướng giảm cho toàn thị trường, và ngành chứng khoán là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

· Căng thẳng tỷ giá gia tăng: Tỷ giá USD/VND đang chịu áp lực rất lớn từ việc đồng USD neo cao trên thị trường quốc tế và nhu cầu nhập khẩu. Để ổn định tỷ giá, Ngân hàng Nhà nước có thể phải thắt chặt tiền tệ hơn (ví dụ: hút tiền về qua tín phiếu, hoặc thậm chí tăng lãi suất điều hành). Điều này gây ra hai hệ lụy: (1) Lãi suất liên ngân hàng tăng, làm tăng chi phí vốn của các công ty chứng khoán (vốn thường xuyên sử dụng đòn bẩy cho vay margin), và (2) Dòng vốn ngoại có xu hướng rút ròng, gây áp lực bán lên thị trường.
· Bất ổn địa chính trị và chính sách tiền tệ Mỹ: Các xung đột toàn cầu leo thang khiến giá cả hàng hóa biến động, làm dấy lên lo ngại về lạm phát quay trở lại. Cùng với đó, việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn duy trì mặt bằng lãi suất cao hơn dự kiến (và chưa sẵn sàng cắt giảm mạnh) khiến dòng tiền toàn cầu trở nên thận trọng. Tâm lý "risk-off" (tránh rủi ro) bao trùm, khiến nhà đầu tư rút vốn khỏi các thị trường mới nổi như Việt Nam để tìm đến nơi trú ẩn an toàn hơn như USD hay trái phiếu kho bạc Mỹ.

Khi các yếu tố vĩ mô này kết hợp, nỗi lo suy thoái kinh tế càng hiện hữu, đẩy định giá của toàn bộ thị trường chứng khoán xuống mặt bằng thấp hơn, kéo theo cổ phiếu nhóm chứng khoán.

2. Hiệu suất đầu tư suy giảm: Mảng tự doanh "gánh lỗ"

Trong giai đoạn thị trường giảm điểm kéo dài, các công ty chứng khoán chịu tổn thất trực tiếp từ mảng tự doanh (tự đầu tư bằng vốn của công ty).

· Danh mục đầu tư bị thổi bay giá trị: Hầu hết các công ty chứng khoán đều nắm giữ một lượng lớn cổ phiếu niêm yết, bao gồm cổ phiếu của chính các công ty trong ngành và các bluechip khác. Khi thị trường đi xuống, giá trị danh mục này bốc hơi nhanh chóng, dẫn đến lỗ từ hoạt động đầu tư chứng khoán. Khoản lỗ này sẽ trực tiếp làm giảm lợi nhuận ròng của doanh nghiệp, thậm chí có thể dẫn đến thua lỗ nếu thị trường giảm sâu 10-15% như dự báo.
· Hiệu ứng vòng xoáy: Khi giá trị tài sản đảm bảo (cổ phiếu) giảm, các khoản cho vay margin cũng trở nên rủi ro hơn. Điều này tạo ra một vòng xoáy tiêu cực: thị trường giảm -> tự doanh lỗ -> áp lực bán tháo cổ phiếu để cắt lỗ hoặc duy trì tỷ lệ an toàn vốn -> càng khiến thị trường giảm sâu hơn.

3. Thanh khoản cạn kiệt: Mảng môi giới "mất doanh thu"

Nếu tự doanh là "lá gan" thì mảng môi giới là "xương sống" doanh thu của một công ty chứng khoán, đặc biệt là các công ty bán lẻ. Nhưng "xương sống" này đang đứng trước nguy cơ tổn thương nặng.

· Thanh khoản suy giảm: Tâm lý nhà đầu tư xuống thấp khi thị trường giảm và dự báo còn ảm đạm khiến họ đứng ngoài quan sát thay vì giao dịch. Giá trị giao dịch bình quân phiên sụt giảm mạnh đồng nghĩa với doanh thu môi giới giảm. Đây là nguồn thu ổn định nhất, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu lợi nhuận.
· Lãi từ cho vay margin bị ảnh hưởng: Không chỉ môi giới, mảng cho vay ký quỹ (margin) cũng "đóng băng". Khi thị trường không có sóng và giá cổ phiếu giảm, nhà đầu tư không có động lực vay thêm tiền để giải ngân. Hơn nữa, khi tỷ lệ margin bị siết chặt do cổ phiếu giảm giá, nhiều tài khoản có thể bị call margin hoặc buộc phải bán giải chấp, khiến dư nợ cho vay thu hẹp. Điều này làm giảm doanh thu từ lãi cho vay, vốn là một mảng lợi nhuận cốt lõi khác.

Do đó, với những áp lực hiện tại từ vĩ mô và nội tại ngành, viễn cảnh nhóm cổ phiếu chứng khoán giảm thêm 10-15% từ vùng giá hiện tại là hoàn toàn có cơ sở. Nhà đầu tư cần hết sức thận trọng, quản trị rủi ro danh mục chặt chẽ và tránh bắt đáy sớm khi các tín hiệu xấu chưa qua đi.